Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Małej Panwi

Kod obszaru:

PLH160008

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1106,3 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje jedną z najbardziej naturalnych rzek nizinnych w granicach województwa opolskiego wraz z przylegającą przewianą równiną morenową. Mała Panew silnie meandruje, licznie występują starorzecza i wyspy. W dnie doliny spotyka się niewielkie torfowiska Na skarpach i piaszczyskach występują murawy i wrzosowiska. Na wysoczyźnie polodowcowej spotyka się wydmy dochodzące do 10 m wysokości. W zagłębieniach międzywydmowych występują bagniska z roślinnością szuwarową i niewielkie torfowiska wysokie (żywe), przejściowe i niskie, w tym niezwykle cenne i doskonale zachowane niskie torfowisko węglanowe.

W granicach proponowanej ostoi dominują lasy, wśród których największą wartość przyrodniczą mają starodrzewia borów na wydmach i morenach. Lasy zajmują 69% terenu, w tym iglaste (starodrzewia borów suchych i bagiennych) - 34%, liściaste 9%, mieszane 15%. Łąki zajmują 14% terenu, tereny rolne 16%, a tereny zurbanizowane - 1%. Obszar cechuje unikalne zróżnicowanie siedliskowe. Występują tu 32 zespoły roślinne, zagrożone w skali regionalnej. Bardzo cenne są torfowiska.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dolina Małej Panwi rozpoczyna się od miejscowości Kielcza na południu poprzez miejscowość Zawadzkie, Kolonowskie, Ozimek, i Jezioro turawskie na północy. Po stronie zachodniej Doliny do większych miejscowości możemy zaliczyć Jemielnica i Chrząstowice, a po stronie wschodniej Zębowice i Dobrodzień. Obszar jest dostępny komunikacyjnie. Od północy możemy dojechać drogą nr 45 i 46. Wzdłuż obszaru prowadzą dwie drogi wojewódzkie 901 i 463. PKP dojedziemy do miejscowości Kielcza, Zawadzkie, Kolonowskie, Ozimek i Chrząstowice. Do każdej miejscowości dojedziemy komunikacją PKS.

Znajdziemy tu rozbudowaną bazę noclegową, szczególnie dużą ilość gospodarstw agroturystycznych. Baza gastronomiczna oferuje szeroką gamę restauracji, barów, pizzerii.

Turystyka aktywna:

Rowerzystom (a także pieszym turystom) gmina Zawadzkie oferuje ścieżki rowerowe o długości ok. 60 km, obejmujące 4 ścieżki międzygminne łączące województwo śląskie z opolskim, a pośrednio z dolnośląskim.

Trasy rowerowe prowadzą wzdłuż doliny Małej Panwi i bogate są w zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, z malowniczymi meandrami rzeki i licznymi dębami – pomnikami. Ciekawe są też pozostałości starej zabudowy: drewniane domy, kanały hutnicze, młyny wodne z XIX, XX w. Przez szczególnie interesujące uroczyska i obiekty przyrodnicze prowadzą szlaki turystyczne z polami biwakowymi, wiatami i miejscami na ognisko.

  • Główną trasą na terenie gminy jest trasa nr 19 (Zielona), przebiegająca północnym skrajem gminy, "równolegle" do lewego, a później prawego brzegu Małej Panwi. Przy trasie znajduje się kilka użytków ekologicznych, a w jej pobliżu dwa miejsca odpoczynkowe w pobliżu młynów Thiela i Bombelki oraz miejsce biwakowania w Kielczy. We wschodniej części gminy trasa prowadzi skrajem Kielczy, gdzie warto zwiedzić zabytkowy kościół oraz położone obok grodzisko i drewnianą chatę z ekspozycją muzealną.
  • Trasa Nr 163 (Niebieska) przebiega zachodnim skrawkiem gminy, tworząca wydłużoną pętlę wokół gminy Kolonowskie. Na terenie gminy Zawadzkie trasa ta przebiega obok zameczku myśliwskiego Kąty, gdzie podziwiać można, liczne dęby - pomniki przyrody, zwłaszcza na terenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Pod Dębami" oraz nieopodal miejsce odpoczynkowe na wyspie rzeki Mała Panew.
  • Trasa 163 przebiega już w gminie Kolonowskie, koło Kociej Góry (użytek ekologiczny), następnie przez lasy mieszane w kierunku malowniczo położonych 5 Stawów Pluderskich, gdzie łączy się ze szlakiem zielonym Nr 19 i prowadzi do odległego o 1 km Regolowca. Miejsce to słynie z dawnej huty z 1790 roku nad Bziniczką. Obecnie na polanie odbywają się od 1982 roku coroczne zloty młodzieży "Śladami Dawnego Hutnictwa", organizowane przez O/PTTK Zawadzkie. Dalej trasa Nr 163 i 19 biegną przez Bzinicę, Haraszowskie do Kolonowskiego.
  • Trasa Nr 161 (Czarna) odgałęziła się od trasy Nr 19 w Źędowicach prowadząc dalej lasem do Jemielnicy. Koło Hubertusa, w gminie Wielowieś znajdują się: zameczek myśliwski-w którym mieście się obecnie Oddział Rehabilitacyjny Szpitala w Toszku, pomnik w miejscu martyrologii, malowniczy staw i rezerwat przyrody. Tam też trasa 161 przecina trasę Nr 165 (Żółta), prowadzącą od stacji PKP w Zawadzkiem. Przy trasie Nr 165, na południe od Zawadzkiego, znajduje się użytek ekologiczny i źródełko z miejscem odpoczynkowym. Trasa Nr 166 (Czarna) odgałęzia się od trasy Nr 19 w Świerklach, prowadząc przez Zawadzkie (kanał hutniczy, drewniane domy, hotel, restauracje, Nadleśnictwo Zawadzkie) do Kątów. W Zawadzkiem, przy dworcu PKP, trasa 166 łączy się z trasą Nr 165, a w Kątach z trasą Nr 163 i prowadzi do trasy czerwonej Nr 18.

Spływy kajakowe

Rzeka Mała Panew to idealne miejsce dla amatorów sportów wodnych. Na jednodniową wycieczkę kajakiem zdecydowanie należy polecić odcinek Zawadzkie - Kolonowskie - wysokie lesiste brzegi, kręty bieg rzeki o szybkim nurcie i czystej wodzie. W przypadku wycieczek dwudniowych, trasę warto ustawić tak, aby nocleg wypadł właśnie na tym odcinku - miejsc na namiot i ognisko sporo. Ci, którzy płynęli dorzeczem Małej Panwi, mogli się przekonać, że to doskonały teren dla turystyki weekendowej z ofertą dla wędkarzy, grzybiarzy, turystów pieszych i rowerowych, bogaty w chronioną faunę i florę.

Jedne z licznych atrakcji turystycznych, które warto zobaczyć to w Ozimku

  • najstarszy w Europie żeliwny most wiszący z 1827r.,
  • kościół ewangelicki z 1819 r.,
  • neobarokowy kościół z 1912 roku w Krasiejowie,
  • kościół z 1891r. w Grodźcu,
  • kościół św. Mikołaja w Szczedrzyku z 1904 roku.

Zagrożenia:

Do najpoważniejszych zagrożeń należą:

  • działalność gospodarcza, w tym przemysł w okolicach Zawadzkiego, Kolonowskiego i Ozimka.
  • zamiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele budowlane, często w bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki.
  • zmiana stosunków wodnych (melioracje) na terenach rolnych i leśnych.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Lasy Stobrawsko-Turawskie (2000 r/2006 r; 118367 ha) - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• żuraw - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• lerka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad
• minóg strumieniowy - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• jelonek rogacz - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu, ul. 1-go Maja 6, 45-068 Opole, tel: (77) 44-72-320 fax: (77) 44-72-335, e-mail: RDOS.opole@rdos.gov.pl, www.opole.rdos.gov.pl

Opolska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Żeromskiego 3, 45-053 Opole, tel./fax: (77) 44 12 522, email: info@orot.pl, www.orot.pl

Kluczborsko-Oleska Lokalna Organizacja Turystyczna, ul. Katowicka 1 pok.410, 46-200 Kluczbork, www.kolot.republika.pl

Jednostki administracyjne:

• Zawadzkie (strzelecki, woj. opolskie)
• Krupski Młyn (tarnogórski, woj. śląskie)