Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Wrzosowiska Świętoszowsko-Ławszowskie

Kod obszaru:

PLH020063

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

10141,6 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar ostoi obejmuje poligon wojskowy w Świętoszowie (użytkowany) oraz obecnie nieużywany poligon w Ławszowej. Poligony te oddzielone są od siebie doliną Kwisy. Znaczna część ostoi to tereny otwarte (mozaika wrzosowisk, muraw napiaskowych oraz terenów podmokłych), natomiast jej obrzeża zajęte są przede wszystkim przez sosnę, osikę i brzozę wkraczającą na tereny w wyniku procesu sukcesji.
Niemal osiemdziesiąt procent całej powierzchni obszaru stanowią siedliska wymienione w załączniku I Dyrektywy Siedliskowej. Przeważającą ich część stanowią suche wrzosowiska. Odnotowano ponadto występowanie żurawia i cietrzewia oraz trzy gatunki bezkręgowców (trzepla zielona, zalotka większa oraz czerwończyk nieparek) – zwierząt wpisanych do załącznika II tej Dyrektywy. Na terenie ostoi występuje również wiele innych, cennych gatunków zwierząt, jak: kszyk, świergotek polny, dudek, puchacz. Jest to również jedna z nielicznych, zlokalizowanych w Polsce Zachodniej, ostoi kulona (średniej wielkości ptak wędrowny).
Ponadto odnotowano na tym terenie występowanie takich ciekawych roślin jak: przygiełka biała, przygiełka brunatna, żurawina drobnolistkowa, rosiczka pośrednia oraz mącznica lekarska.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Ławszowa i Świętoszów, to dwie wsie położone w Borach Dolnośląskich nad rzeką Kwisą. Administracyjnie znajdują się one w województwie dolnośląskim, powiecie bolesławieckim, gminie Osiecznica.
Tereny te posiadają bogatą tradycję. W czasie wojny zlokalizowane były tutaj obozy radzieckich żołnierzy oraz wiele poligonów wojskowych. Właśnie te poligony są dziś doskonałym miejscem dla miłośników grzybobrania.
W Świętoszowie rozwój hutnictwa datuje się na wczesne średniowiecze. Dopiero pod koniec XIX w. wieś ta zmieniła swój charakter, wtedy to właśnie (w 1898 r.), za sprawą rodziny Dohnów powstał w tym rejonie poligon. W 1933 r. został on powiększony do tego stopnia, że podczas II Wojny Światowej należał on do największych na terenie Niemiec. Poligon historycznie był wykorzystywany zarówno przez nazistów jak i Rosjan, a obecnie znajduje się tutaj 20 Brygada Kawalerii Pancernej Im. Gen. Broni Stanisława Maczka.
Tereny należące do ostoi posiadają bogatą tradycję. Najcenniejszą cechą obszaru są czyste lasy obfitujące w grzyby, nieskażone przez człowieka powietrze oraz malowniczy krajobraz. Cenną pod względem przyrodniczym jest również sama rzeka Kwisa. Szczególne walory rzeka ta zawdzięcza temu, że człowiek nie naruszył jej naturalnego charakteru, a woda nią płynąca należy do najwyższej klasy czystości. Jest to zatem doskonałe miejsce dla miłośników wędkarstwa. Występują tu między innymi: okoń, szczupak, lin, karp, pstrąg.
Znajdują się tutaj również interesujące zabytki. Do największych atrakcji należy jedno z największych w regionie założeń pałacowo-parkowych w Kleczkowie. W skład, tego pochodzącego z XIV w., położonego na szczycie skarpy rzecznej kompleksu wchodzi zamek wraz z otaczającym go parkiem. Pod koniec XIX w. kompleks został przebudowany, nadano mu obecny kształt, wyróżniający go wyraźnie wśród wielu podobnych założeń na Dolnym Śląsku. Obecnie w Zamku znajduje się Centrum Konferencyjno-Wypoczynkowe. W pobliżu znajduje się jeden z nielicznych w Europie cmentarzy koni, z zachowanymi do dziś dwoma nagrobkami.
Na terenie ostoi oraz w jej okolicy znajduje się ponadto wiele zabytków stworzonych ręką ludzką. Do najciekawszych a zarazem najstarszych zabytków należą oprócz wspomnianego Zamku w Kliczkowie XV-wieczny Kościół p.w. Trzech Krzyży. W Osiecznicy mieści się natomiast budynek mieszkalny z XVIII wieku a w Tomisławiu kościół parafialny p.w. Stygmatów Św. Franciszka z Asyżu, wraz z dzwonnicą i cmentarzem kościelnym okolonym murem kamiennym z bramą.
Na obszarze wytyczono liczne trasy i szlaki turystyczne, dzięi którym można zwiedzić najbardziej interesujące przyrodniczo i malownicze miejsca:
Szlak rowerowy "Dolina Kwisy" Świętoszów-Osiecznica (20700 m)
Szlak rowerowy "Błękitka" (12000 m), trasa: Osiecznica-Kliczków-J.Błękitka-Osieczów-Tomisław-Osiecznica
Szlak rowerowy "Borów Dolnośląskich": Osiecznica-Pośwętne (23000 m), trasa: Osiecznica-Tomisław-Ołobok-Parowa-Pośwętne
Szlak rowerowy "Ołobok-Parowa" (7500 m)
niebieski szlak turystyczny, tzw. „Szlak puszczański”, prowadzi z Zebrzydowej przez Osiecznicę do Bolesławca (PTTK w Bolesławcu). W gminie długość szlaku to 16 km, cały szlak: 34 km. Szlak jest bardzo interesujący przyrodniczo i kulturowo, jego zaletą jest to że w całośći prowadzi przez drogi polne i leśne, a mimo to jest doskonale przejezdny dla rowerzystów.
Ścieżki dydaktyczne:
Geologiczna (w Osiecznicy, na zachodnim brzegu rzeki Kwisy) Długość: 2 km
Po puszczy Zgorzeleckiej (na terenie gmin Węgliniec i Osiecznica w okolicach Parowej i Ołoboku). Koniecznie należy zobaczyć torfowisko koło Parowej, porośnięte z rzadka niskimi drzewami np. sosną i brzozą. Występują tu rosiczki: okrągłolistna i pośrednia, uzupełniające substancje odżywcze (ze względu na ubogie podłoże) chwytając owady
żołnierska ścieżka dydaktyczna. Utworzona została przez nadleśnictwo Świętoszów, w pobliżu Placu Defilad w Świętoszowie. Jej tematyką jest właściwe zachowanie się w lesie. Adresatem byli pierwotnie żołnierze, ale jest ona też interesująca i pouczająca dla turystów
ścieżka edukacji przyrodniczej, dla młodzieży i wszystkich turystów. Tematyka związana jest z fauną i florą obszaru.
Noclegi: Teren ostoi dysponuje bogatą, zróżnicowaną bazę turystyczną. Schronienia szukać można również w samym zamku w Kliczkowie (167 miejsc noclegowych). W miejscowości Świętoszów znajduje się internat Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (54 miejsc). W Osiecznicy (Ołobok) skorzystać można z gospodarstwa agroturystycznego „Borowik” (20 miejsc) a w miejscowości Borowiec mieści się Gospodarstwo Agroturystycze „Agro-Relax” (11 miejsc).
Bogatą bazę gastronomiczną oferuje Świętoszów, restauracja znajduje się również w zamku w Kliczkowie.
Dojazd: drogą wojewódzką nr  357 z  Lubania, oraz drogą wojewódzką nr 350 z Bolesławca i  Ruszowa

Zagrożenia:

Najpoważniejszym zagrożeniem dla siedlisk ze względu na które został ustanowiony obszar jest naturalny proces sukcesji na nieużytkowanej części obszaru. Istotnym niebezpieczeństwem jest ponadto budowa autostrady A18 (na odcinku Olszyna-Golnice)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• jelonek rogacz - bezkręgowiec
• minóg strumieniowy - ryba
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• żuraw - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław
Dolnośląska Organizacja Turystyczna ul.Ostrowskiego 9, 53-238 Wrocław tel / fax: 71 7939722, 71 7939728 e-mail: dot@dot.org.pl
PTTK, oddział w Bolesławcu

Jednostki administracyjne:

• Osiecznica (bolesławiecki, woj. dolnośląskie)