Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Nawojowa

Kod obszaru:

PLH120035

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1223,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:
Proponowana przez Ministerstwo Środowiska zmiana zasięgu obszaru (powiększenie do 1947,7 ha) i zmiana kodu obszaru na: PLH12_68.

Opis przyrodniczy:

Ostoja położona jest na pograniczu Beskidu Sądeckiego i Beskidu Niskiego. Obejmuje pasmo Rychelowej Góry (624 m n.p.m.). Podłoże skalne zbudowane jest z fliszu, czyli z naprzemianlegle ułożonych piaskowców, zlepieńców, łupków i margli. Charakterystycznym zjawiskiem są występujące tu osuwiska. Do wysokości ok. 550 m n.p.m. występuje piętro pogórza, a powyżej piętro regla dolnego, w którym dominują dolnoreglowe lasy jodłowe. Głównymi gatunkami lasotwórczymi są jodła i buk.
Obszar utworzony dla ochrony kolonii rozrodczych podkowca małego.
W obecnych granicach obejmuje 4 kolonie rozrodcze podkowca małego i ich obszar żerowania. Kolonie rozrodcze znajdują się następujących obiektach:

  • Pałac w Nawojowej - kolonia rozrodcza podkowca małego na strychu pałacu w Nawojowej
  • Kościół w Kamionce Wielkiej - kolonia rozrodcza podkowca małego na strychu kościoła w Kamionce Wielkiej
  • Kościół w Królowej Górnej - kolonia rozrodcza podkowca małego na strychu kościoła w Królowej Górnej
  • Plebania w Królowej Górnej - kolonie rozrodcze podkowca małego i mroczka późnego na strychu.

Jeden z najważniejszych obszarów dla zachowania populacji podkowca małego oraz istotne obszary występowania nocka dużego oraz nocka orzęsionego. Znajdują się tu należące do największych w naszym kraju kolonie rozrodcze tych gatunków. W okresie letnim przebywa tu ok. 5 % monitorowanej populacji podkowca małego.
Podkowiec mały jest nietoperzem należącym do rzadko reprezentowanej w naszym kraju rodziny podkowcowatych (jedyny z przedstawicieli tej rodziny stale u nas występujący), jest jednocześnie jednym z najmniejszych nietoperzy występujących w Polsce (oraz najmniejszym europejskim podkowcem). Jego futerko na grzbiecie ma kolor jasnobrązowy, na stronie brzusznej natomiast jaśniejsze (szarawe), szpiczaste uszy i pyszczek są jasne. Cechą charakterystyczną (od której pochodzi nazwa rodzajowa podkowców) jest narośl w kształcie podkowy wokół nozdrzy.
W Polsce zarejestrowano jedynie kilkadziesiąt stanowisk podkowca małego. Nietoperze należące do tej rodziny odróżnia sposób wydawania ultradźwięków. Ultradźwięki wydają one przez nos, co sprawia że ta część ich ciała przyjmuje charakterystyczny wygląd. Podczas snu i odpoczynku nietoperze te otulają ciało skrzydłami tak szczelnie, że ma zewnątrz mogą wystawać mu tylko wąsy (jest to cecha charakterystyczna dla podkowcowatych; sporadycznie niektóre osobniki gacka i nocka dużego mogą również w trakcie hibernacji owijać ciało skrzydłami, jednak zakrywają błonami jedynie brzuszną część ciała). W odróżnieniu od pozostałych polskich nietoperzy, odpoczywających przyciśnięte do podłoża (lub wzajemnie do siebie), nietoperze te śpią podwieszone do stropu lub na występach ścian, zazwyczaj w pewnej odległości od siebie (za wyjątkiem okresu gdy samice skupiają się w ciasne grupy podczas przychodzenia na świat młodych). Nietoperze te jednak nigdy nie wciskają się w szczeliny. Siedliskiem tych ssaków są głównie tereny skaliste i leśne. Pożywienie stanowią dla niego głównie drobne owady i pająki. Żeruje wśród zarośli, często blisko zbiorników wodnych, chwytając pożywnie w podczas lotu, lub zbierając pokarm z pni drzew lub powierzchni skał. Gatunek ten chroniony jest zarówno prawem krajowym jak i konwencjami międzynarodowymi: Konwencją Berneńską, Bońską, Dyrektywą Siedliskową. Umieszczony został on ponadto w czerwonej księdze zwierząt jako gatunek o statusie zagrożony oraz na czerwonej liście IUCN – kat. VU (ang. vulnerable – narażony).

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Ostoja ta, to oprócz pięknej przyrody, zachowanego pierwotnego lasu karpackiego oferuje również piękny krajobraz, tradycję, czyste środowisko. Turyści mogą wypocząć tutaj zarówno nad rzekami i potokami górskimi, jak i skorzystać z jednej z tras rowerowych, czy urządzić sobie przejażdżkę konną.

Do dyspozycji turystów przegotowane zostały następujące trasy rowerowe:

  • Żeleżnikowa Wielka – Myślec,
  • Żeleżnikowa Wielka od Gajówki do Myśląca,
  • Żeleżnikowa Wielka od szkoły w kierunku Popowic,
  • Żeleżnikowa Mała – Moczurki Stajanie do lasu,
  • Nawojowa – Wierzchowina,
  • Nawojowa – Popardowa – Groń,
  • Frycowa Rybień – Margoń, 8. Frycowa – Popardowa – Groń.

Noclegu i wyżywienia najlepiej szukać w oddalonym o około 3 kilometrów Nowym Sączu. Miasto to oferuje bogatą bazę noclegową, zarówno dla ludzi ceniących sobie komfort, jak i tych dla których wystarczy kawałek pola do rozbicia namiotu. Nowy Sącz jest ponadto miastem, przez który przebiega wiele szlaków komunikacyjnych (w tym kolejowych), zatem bez problemu dojechać można tutaj z każdego niemal zakątka Polski.

Zagrożenia:

Wszystkie stanowiska letnich kolonii nietoperzy znajdują się na strychach budynków i ich zachowanie zależy wyłącznie od dobrej woli właścicieli i użytkowników tych obiektów. Zagrożenia dla istnienia stanowisk związane są zarówno z wykorzystywaniem samych budynków, jak i ich otoczenia.
Do najważniejszych zagrożeń należą:

  • prace remontowe wykonywane w nieodpowiednich terminach i z wykorzystaniem niebezpiecznych dla ssaków środków konserwacji drewna,
  • uszczelnianie budynków i zamykanie otworów wlotowych niezbędnych dla nietoperzy,
  • wycinanie drzew i krzewów w otoczeniu schronień nietoperzy , na trasach przelotu oraz żerowiskach,
  • iluminacja budynków będących schronieniami nietoperzy poprzez instalację reflektorów.
  • plany zaadoptowania cennego zimowiska i kwatery przejściowej podkowca małego w piwnicach Pałacu w Nawojowej

Potencjalnym zagrożeniem jest też słabe rozpoznane tego terenu pod kątem miejsc zimowania nietoperzy. Może się więc okazać, że przypadkowe zniszczenie zimowisk spowoduje utratę wartości obszaru.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu - obszar chronionego krajobrazu

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• podkowiec mały - ssak
• nocek orzęsiony - ssak
• nocek duży - ssak
• traszka karpacka - płaz
• kumak górski - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie tel. (12) 619 81 20, (12) 619 81 21, fax (12) 619 81 22 e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, http://krakow.rdos.gov.pl/ Centrum Informacji Turystycznej w Nowym Sączu ul. Piotra Skargi 2, 33-300 Nowy Sącz tel. (18) 444 24 22 e-mail: cit@sarr.com.pl, www.cit.com.pl

Jednostki administracyjne:

• Nowy Sącz (Nowy Sącz, woj. małopolskie)
• Kamionka Wielka (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Nawojowa (nowosądecki, woj. małopolskie)