Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Dylewskie Wzgórza

Kod obszaru:

PLH280043

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

3430,6 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Wzgórza Dylewskie zajmują centralną część Garbu Lubawskiego, wyraźnie kontrastującą z sąsiednimi mezoregionami, od których różni się wysokością względną (różnice 100m), małą jeziornością, bogatą siecią rzek i strumieni oraz znacznym odlesieniem. Budowa morfologiczna Wzgórz Dylewskich jest w głównej mierze wynikiem akumulacyjnej i erozyjnej działalności lądolodu skandynawskiego i jego wód roztopowych.

Koncentracja olbrzymich zwałów materiału morenowego, w wyniku akumulacji czołowej i zwarcia się spiętrzonych moren wytworzonych na bokach obu jęzorów lodowcowych, doprowadziła do powstania wyraźnie zaznaczającego się zespołu wzgórz, nazywanych od 1980 roku Wzgórzami Dylewskimi. Są one głównym węzłem wodnym Garbu Lubawskiego. Jego kulminacyjnym punktem jest Góra Dylewska (312,2 m n.p.m.), której szczyt usytuowany jest przy zachodnim skraju uroczyska Dylewo, w miejscowości Wysoka Wieś. W otoczeniu Wysokiej Wsi także dwa inne wierzchołki wznoszą się ponad wysokość 300 m n.p.m. Inne znane wzniesienia w okolicy to: Góra Francuska (286,4 m n.p.m.), wierzchołki Góry Bukowej (298,5 i 297,2 m n.p.m.), Góry Owcze (290,5 i 280 m n.p.m.). W kierunku południowym garb ten przedłuża się po stronie zachodniej Wysokiej Wsi i osiąga w jej okolicy wysokości do 305,8 m n.p.m., a w północnym skraju uroczyska Wygoda do 289,9 m n.p.m.. Centralna część Wzgórz Dylewskich tworzy więc rozległy cokół wielowierzchołkowy dość łagodnie opadający w kierunku zachodnim, natomiast silnie zerodowany od strony wschodniej. Przedłuża się on jako Garb Lubawski w postaci przerywanego rynnami grzbietu w kierunku północnym, w okolice Ostródy, w kierunku południowym do Lidzbarka Welskiego, a w kierunku południowo-wschodnim, przez Góry Lubiańskie koło Mielna, aż za Nidzicę po Złote Góry.

Powierzchniowo zalega tam gruba warstwa gliny zwałowej, warstwowanej często piaskami lub innymi utworami. Ten stosunkowo słabo zwarty materiał ulegał w okresie postglacjalnym przemieszczaniu i sortowaniu przez wody spływające z Wzgórz Dylewskich. Duże głazy narzutowe pozostawały na miejscu i wytworzyły znaczne głazowiska m.in. na wierzchołkach Góry Bukowej i Góry Francuskiej, a na łagodnych zboczach i dnach wąwozów nagromadziły się rozległe rumowiska skalne, które były jeszcze do niedawna eksploatowane. Materiały drobniejsze, osadzając się w niższych partiach Wzgórz Dylewskich, tworzyły równiny denudacyjne, pokryte najczęściej utworami pyłowymi, rzadziej - piaskami i żwirami. Skałą macierzystą, względnie podścielającą tamtejszych gleb stanowią dlatego najczęściej plejstoceńskie gliny zwałowe, utwory pyłowe oraz piaski zwałowe lub wodnolodowcowe.

Stroma pochyłość zboczy oraz stosunkowo luźny materiał morenowy sprzyjały tworzeniu się w okresie polodowcowym dużej ilości głębokich rynien i wąwozów, z bogatą siecią rzeczek i strumieni. Bardzo urozmaicone urzeźbienie terenu nie sprzyjało natomiast

powstawaniu tam większych zbiorników wodnych. Do dzisiaj zachowało się w obrębie Ostoi zaledwie kilkanaście małych jezior wytopiskowych. Drugim ważnym czynnikiem regulującym stosunki wodne Wzgórz Dylewskich jest bogata sieć rzek, strumieni i lokalnych cieków wodnych wypływających promieniście z różnych miejsc partii kulminacyjnej. Cały obszar Wzgórz Dylewskich leży w granicach dorzecza Drwęcy i jest dla niej węzłem wodnym. Z terenu Wzgórz Dylewskich wypływają, rozpoczynające od górnego biegu Drwęcy, następujące jej lewobrzeżne dopływy: Grabiczek ze strumykiem Dylewką, Pobórzanka ze Smykówką, Gizela, Sandela z Elszką oraz, od południa, rzeka Wel z dopływami: Małą Wkrą, Strugą Rumiańską, Katlewką Wulką i Prątnicą.

Do dobrze zachowanych lasów liściastych ostoi zaliczane są: buczyny pomorskie (kresowe stanowisko buczyn na wschodnim skraju zasięgu buka), grądy (w tym niskie grądy kokoryczowe w unikatowym wariancie z bodziszkiem żałobnym w uroczyskach Durąg i Szydlak) oraz dąbrowy. Unikatem jest także występowanie borealnych łęgów z olszą szarą (zwłaszcza w uroczyskach: Domkowo II, Szyldak i Samin, Zajączki w kompleksie Wzgórz Dylewskich). Niewielkie, lecz cenne są ekosystemy torfowisk i jeziorek (m. in. torfowisko z wierzbą borówkolistną w rez. jezioro Francuskie). Osobliwością fauny jest introdukowany tu muflon.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Do ostoi można dojechać koleją do Ostródy, a następnie autobusami PKS lub komunikacją prywatną, na południowy wschód, drogą nr 7 do Rychnowa i dalej drogą nr 542 do miejscowości Gierzwałd, gdzie należy skręcić na zachód, drogą lokalną, około 5 km do Dylewa.

Teren gminy jest bardzo atrakcyjny pod względem walorów przyrodniczo-turystycznych. Obszar leży w Parku Krajobrazowym Wzgórz Dylewskich, z rezerwatami „Jezioro Francuskie” z najwyżej na Mazurach położonym śródleśnym jeziorem i „Dylewo”.

Walory turystyczne związane są z ofertą rozwiniętą w oparciu o urozmaicony krajobraz, kompleksy lasów oraz odrębność kulturową i ciekawą historię np. w Dylewie można zwiedzić kościół z XIV w., cmentarz, pałac i park, na pobliskich Polach Grunwaldzkich kaplicę pobitewną i wziąć udział w inscenizowanych bitwach z krzyżakami.

Turyści mogą korzystać z noclegów w zajazdach i gospodarstwach agroturystycznych.

Zagrożenia:

  • Z tytułu gospodarki leśnej mogą występować w zakresie:
    • wprowadzania do drzewostanów gospodarczych gatunków obcych (Quercus rubra, Larix decidua) oraz zbyt dużej ilości świerka;
    • wprowadzania w ramach tzw. różnorodności biologicznej gatunków liściastych w siedliskach żyznej buczyny niżowej;
    • prowadzenia wielkopowierzchniowych rębni zaporowych.
  • Melioracje odwadniające "oczek" śródleśnych i śródpolnych.
  • Regulacja biegu i budowa jakichkolwiek urządzeń piętrzących na rzece Gizeli.
  • Budowa stawów rybnych w obszarze źródliskowym rzeki Gizeli (okolice wsi Glaznoty i Wygoda).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Wzgórz Dylewskich - rezerwat leśny
• Jezioro Francuskie - rezerwat leśny
• Dylewo - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• kumak nizinny - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• mopek - ssak
• minóg rzeczny - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, tel.: (89) 52-32-378, fax.: (89) 52-32-405, sekretariat.olsztyn@rdos.gov.pl, http://olsztyn.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Warmińsko Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna, tel./fax.: (89) 535 35 65, (89) 535 35 66, http://mazury.travel/

Jednostki administracyjne:

• Grunwald (ostródzki, woj. warmińsko-mazurskie)
• Ostróda (ostródzki, woj. warmińsko-mazurskie)
• Dąbrówno (ostródzki, woj. warmińsko-mazurskie)
• Lubawa (iławski, woj. warmińsko-mazurskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników - SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników