Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Iławska

Kod obszaru:

PLH280053

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

21029,4 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony na wysokości 108-139 m n.p.m. obejmujący krajobraz ukształtowany w czasie zlodowacenia bałtyckiego (morena czołowa, rynny polodowcowe i sandry). Występuje tu 31 jezior wszystkich typów troficznych, w tym najdłuższe w Polsce - jezioro Jeziorak oraz liczne podmokłości. W dużym kompleksie leśnym dominują drzewostany bukowe i sosnowe. W zagłębieniach bezodpływowych rosną bory bagienne i lasy olszowe. Do ostoi zaliczono także małe, lecz cenne torfowisko przejściowe we wsi Mortąg (leżące w granicach województwa pomorskiego) ze względu na stanowiska lipiennika Loesela i sierpowca błyszczącego oraz dużą populację kruszczyka błotnego i kukułki szerokolistnej na tym terenie. Obszar cenny ze względu na kresowe stanowiska siedliska kwaśnej buczyny wyznaczające granicę zasięgu w Polsce północnej. Nowe (z 2005r.) stanowisko gatunku chrząszcza: pachnicy dębowej.

Obszar jest miejscem występowania cennych siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej: starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne (najlepiej zachowane w Polsce), naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne, torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe), torfowiska przejściowe i trzęsawiska (najcenniejsze florystycznie polskie torfowiska przejściowe), obniżenia na podłożu torfowym, kwaśne buczyny (stanowiska wyznaczające granice zasięgu w Polsce północno-wschodniej), żyzne buczyny, grąd subatlantycki, bory i lasy bagienne, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe.

W Załączniku I Dyrektywy Ptasiej wymienione zostały gatunki występujących tu ptaków lęgowych: bąk, bączek, bocian czarny, bocian biały, podgorzałka, trzmielojad, kania czarna, kania ruda (kania rdzawa), bielik, błotniak stawowy, orlik krzykliwy, rybołów, kropiatka, zielonka (kureczka zielonka), derkacz, żuraw, rybitwa rzeczna, rybitwa czarna, lelek kozodój, zimorodek, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł czarny, dzięcioł średni, skowronek borowy, podróżniczek, pokrzewka jarzębata, muchołówka mała, dzierzba gąsiorek, muchołówka białoszyja. Do ptaków migrujących, regularnie tu występujących a nie wymienionych w Załączniku I należy zaliczyć gatunki: gągoł, krogulec, gołąb grzywacz, kormoran.

Z gatunków wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej stwierdzono tu występowanie ssaków: bóbr, wydra, mopek, nocek łydkowłosy, płazów: traszka grzebieniasta, kumak górski, bezkręgowce: ważka zalotka większa, motyl czerwończyk nieparek, chrząszcze: pachnica dębowa (największe zasoby gatunku w Polsce) i kozioróg dębosz. Poza tym jest to miejsce występowania następujących, ważnych gatunków: ssaki – łoś, kuna leśna, bezkręgowce: żagnica zielona, zalotka białoczelna, rośliny (790 taksonów, czyli grup systematycznych, roślin naczyniowych z licznymi gatunkami rzadkimi i ginącymi w skali Polski oraz 32 gatunkami prawnie chronionymi), z których najcenniejsze to: orlik pospolity, turzyca zaostrzona, płucnica islandzka, pomocnik baldaszkowy, pluskwica europejska, kukułka Fuchsa, kukułka krwista, kukułka szerokolistna, kukułka plamista, wawrzynek wilczełyko, goździk okazały, naparstnica zwyczajna, widlicz spłaszczony, rosiczka okrągłolistna, rosiczka długolistna, nerecznica grzebieniasta, kruszczyk szerokolistny, kruszczyk błotny, kruszczyk siny, kruszyna pospolita, złoć pochwolistna, przytulia wonna, bluszcz pospolity, wroniec widlasty, gajnik lśniący, turówka leśna, turówki wonnej, bagno zwyczajne, lilia złotogłów, zimoziół północny, listera jajowata, widłaczek torfowy, widłak jałowcowaty, widłak goździsty, bobrek trójlistny, gnieźnik leśny, grążel żółty, grzybienie białe, grzybienie północne, sromotnik smrodliwy, podkolan biały, podkolan zielonawy, pierwiosnek lekarski, torfowiec spiczastolistny, torfowiec lecurii, torfowiec błotny, barwinek, fiołek torfowy. Na terenie ostoi występują także cenne zbiorowiska segetalne (chwastów polnych).

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Rozległy obszar leży w powiecie iławskim i sztumskim, dokąd dojechać można pociągiem linii Toruń – Ostróda, autobusami PKS lub komunikacją prywatną.

O atrakcyjności turystycznej obszaru decydują jego walory przyrodnicze. Obszar z licznymi rezerwatami znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego i jego otulinie oraz w sąsiedztwie innych obszarów chronionego krajobrazu np. Goryńskiego Obszaru Chronionego czy Parku Krajoznawczego Góry Dylewskiej. Dzięki temu na tych terenach znajduje się bogata baza noclegowa i gastronomiczna. Istnieje także wiele gospodarstw agroturystycznych.

Obszar stwarza wspaniałe możliwości wypoczynku, rozrywki i rekreacji w lasach, na plażach, przystaniach, stanicach wodnych. Wiele interesujących szlaków pieszych i rowerowych, tras kajakowych i żeglarskich a także atrakcje dla miłośników wędkarstwa, myślistwa, jazdy konnej. Jeziora i rzeki Pojezierza Iławskiego tworzą wraz z Kanałem Ostródzko-Elbląskim system żeglugi śródlądowej, który umożliwia dopłynięcie z Iławy aż do Bałtyku.

Susz, mimo zniszczeń wojennych, po II wojnie światowej zachował czytelny, nawarstwiający się historycznie układ przestrzenny. Stare miasto powstałe w XIV wieku, o kolistym kształcie - wynikającym z ukształtowania terenu, z kwadratowym rynkiem po środku (dawniej z ratuszem i ławami kupieckimi) do dziś przyciąga turystę detalami zachowanej architektury.

Charakterystycznym elementem architektonicznym Iławy jest położony we wschodniej części Starego Miasta kościół z przełomu XIV/XVII wieku pod wezwaniem Św. Antoniego, w którym znajdują się zabytkowe renesansowe ołtarze. Na obszarze Starego Miasta trwa obecnie odbudowa. Niebawem rynek zostanie otoczony kamieniczkami, z ciągiem usługowo-handlowym, nawiązującymi do historycznej zabudowy miasta.

Wiele ciekawych zabytków znajduje się w granicach obszaru i w najbliższej okolicy np. Iława np. XIV-wieczny gotycki kościół, neobarokowym ratusz, Kisielice np. kościół z XIV wieku, średniowieczny układ urbanistyczny Lubawy z kościołem p.w. św. Anny, wzniesionym ok. 1330 roku, zamek biskupów chełmińskich z początku XIV wieku, Szymbark – ruiny zamku rycerskiego z XIV wieku. Okolice Iławy to także możliwość spędzania aktywnie czasu na opisanych trasach kajakowych m.in. Pojezierzem Iławskim, na licznych ścieżkach dydaktycznych, szlakach żeglarskich, oznaczonych szlakach rowerowych. Bogato opisane propozycje tras rowerowych można znaleźć na stronie internetowej (www.ilawa.com.pl). Iława i okolice, obok możliwości aktywnego wypoczynku wiosną i latem, stwarzają również idealne warunki do uprawiania sportów zimowych. Tutejsze lasy i zamarznięte jeziora to najlepsze miejsce dla miłośników narciarstwa biegowego, skiringu, bojerów, kuligów a nawet curlingu, nurkowania podlodowego czy hokeja na lodzie. Atrakcją jest także Iławski Szlak Kulinarny. Są to dania, które wykorzystują regionalnie dostępne składniki.

Zagrożenia:

  • wycinanie starodrzewi,
  • melioracje terenów podmokłych i bagiennych,
  • presja turystyczno-rekreacyjna i osadnicza,
  • zalesianie gruntów porolnych znajdujących się w sąsiedztwie.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Pojezierza Iławskiego - rezerwat leśny
• Czerwica - rezerwat leśny
• Jezioro Gaudy - rezerwat leśny
• Jasne - rezerwat leśny
• Czaplak - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bączek - ptak
• bąk - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• podgorzałka - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• rybołów - ptak
• kropiatka - ptak
• zielonka - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• lelek - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• lerka - ptak
• podróżniczek - ptak
• jarzębatka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• mopek - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• nocek duży - ssak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Informacja turystyczna:

Jednostki administracyjne:

• Susz (iławski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Stary Dzierzgoń (sztumski, woj. pomorskie)
• Zalewo (iławski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Iława (iławski, woj. warmińsko-mazurskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników - SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników