Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolny Dunajec (dawniej Dolny Dunajec i Biała Tarnowska)

Kod obszaru:

PLH120085

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1293,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje rzeki:

  • Dunajec - na odcinku od zapory w Czchowie do ujścia do Wisły,
  • Siemiechówkę - od mostu na trasie Zakliczyn - Siemiechów do ujścia do Dunajca wraz z dopływem Brzozowianka od drugiego mostu w Brzozowej (w przysiółku Stępówka),
  • Paleśniankę - od mostu na trasie Zakliczyn - Jastrzębia koło m. Bieśnik do ujścia,
  • Białą Tarnowską - od miejscowości Izby (przy ujściu Dopływu spod Góry Czerteż) do ujścia do Dunajca wraz z dopływem - Szwedką od mostu na trasie Tuchów - Ryglice w m. Bistuszowa.

Dolina Dunajca poniżej Czchowa osiąga szerokość ok. 4 km. Od miejscowości Zgłobice, w pokrytej glinami i piaskami plejstoceńskimi Kotlinie Sandomierskiej szerokość jej zwiększa się i osiąga od 6 do 8 km. Koryto Dunajca poniżej zapory w Czchowie wcina się na około 3 metry, a przy ujściu Białej Tarnowskiej na 4-6 metrów. Nurt jest szybki, dno kamieniste z rozległymi odsypiskami. Spadek jednostkowy rzeki na odcinku od Czchowa do ujścia do Wisły wynosi 0,7‰.

Zlewnia Dunajca jest ważną ostoją wielu cennych gatunków ryb. W Dunajcu, na odcinku od Czchowa do ujścia do Wisły, występuje 26 gatunków ryb należących do pięciu rodzin. Rybostan zdominowany jest przez ryby karpiowate: brzanę, klenia, jelca, świnkę i ukleję. Występują tu również głowacica, pstrąg potokowy, certa, szczupak, boleń, okoń, sandacz i jazgarz. Poniżej zbiornika w Czchowie zaznacza się wpływ zbiornika i w zespole typowo rzecznych gatunków ryb pojawiają się karpiowate gatunki jeziorne: leszcz, płoć i krąp oraz ryby okoniowate.

Z gatunków wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej stwierdzono tu występowanie wielu gatunków ryb, takich jak: minog strumieniowy, łosoś atlantycki, boleń, głowacz białopłetwy oraz ważne gatunki ryb nie wymienione w Załączniku II: piekielnica, brzana, brzana peloponeska, świnka, głowacz pręgopłetwy, lipień, certa.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony głównie w powiecie tarnowskim. Do obszaru można dojechać autobusami PKS, komunikacją prywatną drogą E40 Kraków - Rzeszów lub koleją linii Kraków – Rzeszów do stacji Tarnów.

Teren gminy jest bardzo atrakcyjny pod względem walorów przyrodniczo-turystycznych. Walory przyrodnicze ostoi dotyczą wielu komponentów środowiska. Zlewnia dolnego Dunajca objęta jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych, a rzeka Biała Tarnowska uznawana jest za jedno z najważniejszych tarlisk ryb wędrownych w karpackiej części dorzecza Wisły.

Walory turystyczne związane są z szeroką ofertą rekreacyjną rozwiniętą w oparciu o wspaniałe górskie i podgórskie tereny wypoczynkowe oraz ciekawą historię. Znajduje się tutaj wiele zabytków kultury: w Czchowie - kościół parafialny z 1346r., w Zakliczynie – klasztor Reformatów z XVII w., w Siemiechowie - kościół z XVI w., w Gromniku – kościół drewniany z 1750r., w Tuchowie - kościół Bernardynów z 1686r., w Tarnowie – kompleks Starego Miasta z XIV-XV w.

Turyści mogą korzystać z wielu różnorodnych propozycji noclegów: w hotelach np. w Zakliczynie, Tuchowie, Tarnowie, w pensjonatach czy gospodarstwach agroturystycznych, schroniskach lub pokojach gościnnych.

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń obszaru należą:

  • intensywna eksploatacja żwiru rzecznego powodująca zanikanie kamienistych tarlisk litofilnych gatunków ryb.
  • realizacja programów ochrony przeciwpowodziowej, wynikających z nadmiernej zabudowy terenów zalewowych i polegających na szybkim odprowadzeniu wód powodziowych z obszaru zagrożonego,
  • prace wykonywane w korycie rzeki, związane z zabudową hydrotechniczną (utrzymaniem i regulacją wód),.
  • rolnicze i przemysłowe zagospodarowanie terasy zalewowej jako "ziemi niczyjej".
  • zabudowa terenów zalewowych połączona z ubezpieczaniem i nadsypywaniem brzegów prowadząca do stopniowego zmniejszania szerokości koryta rzecznego,
  • zanieczyszczenia obszarowe i punktowe (komunalne, small biznes)
  • zaśmiecanie koryta rzecznego obcym materiałem skalnym (gruzem) użytym do ubezpieczania brzegów.
  • zaburzenie naturalnego reżimu przepływów wód Dunajca związane z kaskadą zbiorników Rożnów - Czchów powodujące przesuszenie siedlisk nadbrzeżnych w dolinie rzeki,
  • wycinka lasów łęgowych oraz inwazja obcych gatunków roślin.
  • realizacja programów energetycznego wykorzystania wód (zarówno na istniejących jak i nowo budowanych przegrodach energetycznych) powodujący fragmentację rzeki oraz dużą śmiertelność ryb dostających się do turbin (np. plany budowy kaskady piętrzeń energetycznych).

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• minóg strumieniowy - ryba
• boleń - ryba
• łosoś atlantycki - ryba
• brzanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak górski - płaz
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, tel.: (12) 61-98-120, fax.: (12) 61-98-122, sekretariat@rdos.krakow.pl, http://bip.krakow.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Małopolska Organizacja Turystyczna, tel./fax.: 12 421-16-04, biuro@mot.krakow.pl

Jednostki administracyjne:

• Tarnów (tarnowski, woj. małopolskie)
• Żabno (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wietrzychowice (tarnowski, woj. małopolskie)
• Radłów (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wierzchosławice (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wojnicz (tarnowski, woj. małopolskie)
• Pleśna (tarnowski, woj. małopolskie)
• Gromnik (tarnowski, woj. małopolskie)
• Gręboszów (dąbrowski, woj. małopolskie)
• Czchów (brzeski (małopolskie), woj. małopolskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników - SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników