Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Lasy Cisowsko-Orłowińskie

Kod obszaru:

PLH260040

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

10406,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Jeden z większych kompleksów leśnych zajmujących południową część Pasma Łysogórskiego w Górach Świętokrzyskich. Położony jest w zlewniach Nidy i Czarnej Staszowskiej. Obejmuje trzy pasma wzgórz zbudowane z dewońskich piaskowców i wapieni oraz kambryjskich kwarcytów. Rzeźba terenu jest bardzo urozmaicona, z licznymi garbami denudacyjnymi, kotlinami i dolinami o charakterze przełomów. Sieć wodna jest dobrze rozwinięta. Rzeki płyną naturalnymi korytami tworząc liczne zakola i meandry. W ich otoczeniu znajdują się duże kompleksy łąk. W granicach obszaru leży kilka wsi otoczonych polami i łąkami. Lasy zajmują większość powierzchni obszaru. Są to głównie drzewostany jodłowe, sosnowo-jodłowe i bukowo-jodłowe z udziałem jaworu, klonu i cisa, odnawiające się z samosiewu. Niektóre fragmenty o charakterze pierwotnym są pozostałością Puszczy Świętokrzyskiej, np. las bukowy chroniony w rezerwacie "Zamczysko", mieszany w rezerwacie "Cisów". U podnóża Pasma Cisowskiego, na dziale wodnym, w niecce otoczonej zalesionymi wydmami znajduje się kompleks torfowisk, przechodzący miejscami w niedostępne grzęzawiska. Tutaj bierze swój początek Czarna Staszowska - odprowadzająca wody z większej części tych lasów, oraz potok Trupień.

Niezwykle cenne przyrodniczo są rozległe torfowiska wysokie i przejściowe otoczone borami bagiennymi i bagiennymi lasami olszowymi (łęgi i olsy). Występują także torfowiska wysokie zdegradowane, zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji. Celem ochrony tej ostoi jest zabezpieczenie naturalnego lasu o charakterze górskim na niżu. W ostoi szacunkowo naliczono około 700 gatunków roślin naczyniowych, z tego 42 gatunki objęte ochroną ścisłą oraz 10 ochroną częściową. Na terenie obszaru występuje w sumie 19 typów siedlisk przyrodniczych z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Śródleśne torfianki i zabagnienia zasiedlają trzy gatunki traszek. Wypływające z lasów, czyste strumienie zamieszkują dwa gatunki minogów i trzy chronione gatunki ryb. Entomofaunę reprezentują jedne z najsilniejszych w regionie populacje przeplatki aurinii, modraszka telejusa i czerwończyka nieparka oraz

mniejsze, ale również istotne, czerwończyka fioletka, trzepli zielonej i zalotki większej. Jest to jeden z niewielu w regionie obszarów, gdzie stwierdzono występowanie wilków. O wartości przyrodniczej tego obszaru świadczy także najdłuższa w regionie lista pozostałych ważnych gatunków roślin i zwierząt, głównie tych związanych ze śródleśnymi torfowiskami i dobrze zachowanym drzewostanem. Jest to ostoja wielu rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków - zarówno związanych ze środowiskiem leśnym, jak i wodno-błotnych.

Obszar lasów Cisowsko-Orłowińskich wyróżnia się dużą liczbą gatunków leśnych i górskich ślimaków lądowych. W tym karpackich, alpejskich i borealno górskich.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się niedaleko miasta Kielce, gdzie dojechać można zarówno pociągiem jak i autobusem. Na obrzeżach ostoi usytuowane są miejscowości: Daleszyce, Łagów i Raków, do których można dojechać komunikacją PKS z Kielc. Dla korzystających z komunikacji prywatnej należy z Kielc kierować się drogą numer 74 do miejscowości Łagów lub drogą numer 764 do miejscowości Daleszyce. Sąsiedztwo Kielc jak i Chmielnik daje duże możliwości wyboru odpowiedniego noclegu, jak i bogatą bazę gastronomiczną. Na terenie powyższych gmin znajduje się także wiele gospodarstw agroturystycznych.

Przez gminę Daleszyce przebiegają szlaki turystyczne żółty i niebieski oraz ścieżka dydaktyczna "Cisów - Góra Września - Daleszyce"). Znajduje się tu także ośrodek narciarski Niestachów.

W gminie Raków uprawiać można różne rodzaje turystyki wodnej: żeglarstwo, sporty wodne, kajakarstwo. Znajduje się tu także rozbudowana sieć tras rowerowych o różnym stopniu trudności.

Zagrożenia:

  • Zagrożeniem może być gospodarka leśna - wycinanie starych i powalonych drzew i usuwanie posuszu a więc likwidacja siedlisk zagrożonych owadów saproksylicznych oraz nasadzenia niezgodne z typem siedliska
  • budowa utwardzanych dróg do wywózki drewna zaburzająca naturalne cieki wodne szczególnie w rejonie "Białych Ługów"
  • Antropopresja - zagrożeniem może być tu masowa turystyka: pomysły z utwardzanymi szlakami i ścieżkami rowerowymi, ambony widokowe w rejonie rezerwatu "Białe Ługi`.
  • Osuszanie terenu - rowy odwadniające,
  • Zaprzestanie użytkowania łąk - cenne dla motyli łąki zarastają trzciną i zakrzaczają się
  • Potencjalne zagrożenie - regulacja koryt rzecznych (Czarna Staszowska), Pierzchnianka i Belnianka już na fragmentach uregulowana
  • Zabudowa w pobliżu rzek - odprowadzanie ścieków
  • Potencjalne - przeznaczanie łąk pod zabudowę i tereny rekreacyjne, stawy hodowlane, zbiorniki rekreacyjne
  • W okolicy Osin - zbyt intensywny wypas bydła
  • Zalesianie łąk i polan śródleśnych oraz zarastanie (sukcesja w kierunku zarośli i lasu) siedlisk - muraw na piaskowych, łąk świeżych i wilgotnych oraz torfowisk wysokich i przejściowych
  • Presja urbanizacyjna
  • Zarastanie (sukcesja w kierunku zarośli i lasu) siedlisk - muraw na piaskowych, łąk świeżych i wilgotnych oraz torfowisk wysokich i przejściowych
  • Chemizacja rolnictwa

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Cisowsko-Orłowiński Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Białe Ługi - rezerwat leśny
• Rezerwat Cisów im. prof. Z. Czubińskiego - rezerwat leśny
• Zamczysko - rezerwat leśny
• Ostra Górka - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum)
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• formacje z jałowcem pospolitym Juniperus communis na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• zimorodek - ptak
• orzełek włochaty - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• jarząbek - ptak
• bąk - ptak
• bocian czarny - ptak
• lelek - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• żuraw - ptak
• derkacz - ptak
• muchołówka mała - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• bielik - ptak
• gąsiorek - ptak
• lerka - ptak
• kania ruda - ptak
• rybołów - ptak
• trzmielojad - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• zielonka - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• jarzębatka - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• włochatka - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: rol00@kielce.uw.gov.pl fax: (41) 34 21 277, tel.: (41) 55 65 600
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce tel.: (41) 361 80 57, 348 00 60, fax.: (41) 361 80 57 e-mail: rot@swietokrzyskie.travel, www: www.rot.swietokrzyskie.pl
Zarząd Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych w Kielcach
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu

Jednostki administracyjne:

• Daleszyce (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Łagów (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Raków (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Pierzchnica (kielecki, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska