Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Stawy Łężczok

Kod obszaru:

PLH240010

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

586,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja położona jest w dolinie Odry. Stawy Łężczok, to ostoja obejmująca kompleks ośmiu stawów (o łącznej powierzchni 247 ha) : Salm Duży, Salm Mały, Babiczak, Tatusiak, Grabowiec, Ligotnik, Brzeziniak i Markowiak. Stawy te zostały założone do hodowli ryb przez rudzkich cystersów na przełomie XIV i XV wieku. Porośnięte są one czasem, nawet w połowie przez szuwary trzcinowe i pałkowe, miejscami turzycowe. Stawy porasta wiele cennej roślinności jak: kotewka orzech wodny, storczyk, strzałka wodna, salwinia pływająca, grzybień biały, grążel żółty.Do dzisiejszego dnia prowadzona jest na tutaj ekstensywna gospodarka rybacka. Stawy otoczone są przez lasy o charakterze naturalnym, z licznym starodrzewiem. Łącznie zajmują powierzchnię 583,1 ha Największy obszar pokrywają grądy, znaleźć można tutaj również płaty łęgów wiązowo-jesionowych, oraz wierzbowo-topolowych. Spotkać tutaj również można małą rzekę Łagoń, starorzecza, niewielkie powierzchnie łąk. Jedną z najcenniejszych wartości przyrodniczych w ostoi, są nagroblowe aleje, które powstały ponad dwieście lat temu (udokumentowano tu obecność kilkuset okazów drzew o wymiarach pomnikowych - stare cenne dęby) Jest to bardzo cenny pod względem przyrodniczym obszar. Ponad osiemdziesiąt procent powierzchni zajmują siedliska wymienione w załączniku I dyrektywy siedliskowej. Spotkać można tutaj aż 24 gatunki ptaków z załącznika I do Dyrektywy Ptasiej oraz dwa gatunki, odnotowane w Polskiej czerwonej Księdze. Jest to miejsce gniazdownia 118 gatunków ptaków, w śród których znajdują się rzadkie i zagrożone, na przykład podgorzałka (której gniazduje tutaj ponad 1% populacji krajowej), czy hełmiatka zapisane w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. Pod względem florystycznym, jest to jedno z nielicznych ostoi naturalnej roślinności w górnej Odrze. Odnotowano tutaj występowanie takich rzadkich i zagrożonych gatunków jak Aldrowanda pęcherzykowata (gatunek z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej). Ostoja w całości położona jest na terenie Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich oraz obejmuje Rezerwat Przyrody Stawy Łężczok (powstały w 1957 roku, zajmujący powierzchnię 408,88 ha).

Dane uaktualniono w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Ostoja Stawy Łężczok jest położona w gminie Nędza (powiat raciborski południowo-zachodnia część województwa śląskiego), na zachód od wsi Babice, za torami linii kolejowej Kędzierzyn - Racibórz. Gmina Nędza dysponuje dwoma ośrodkami wypoczynkowymi we wsi Szymocice. Do miejscowości tej istnieje dogodny dojazd zarówno komunikacją PKP (trasa Rybnik - Racibórz) jak i PKS (na trasie Gliwice - Racibórz). Teren ostoi i przyległe, to przede wszystkim piękno krajobrazu, odpoczynek od miejskiego zgiełku, miejsce gdzie można wybrać się na pieszą wędrówkę. Dla miłośników jazdy konnej udostępniona jest stadnina koni. Również wędkarze i grzybiarze znajda tu coś dla siebie. Na terenie ostoi znajduje się również, wpisany do rejestru zabytków, dworek myśliwski (usytuowany pomiędzy stawami Ligotnik i Brzeziniak w południowej części ostoi). Dworek ten został zbudowany przez właściciela dóbr Babice około 1783 roku. Przechodzą przez ten teren także dwa szlaki turystyczne: Szlak Husarii Polskiej (z Będzina do Krzanowic, upamiętniający przemarsz wojsk króla Jana III Sobieskiego na Wiedeń) oraz Szlak Polskich Szkół Mniejszościowych ( biegnący z Chałupek do Bierawy). Najbliższe przejście graniczne z Republiką Czeską , to przejście drogowe, znajdujące się w Pietraszynie (o małym ruchu granicznym, znajdujące się około 20 kilometrów od ostoi), natomiast najbliższe przejście kolejowe (oraz drogowe) znajduje się w Chałupkach (też o małym ruchu granicznym), około 35 kilometrów od ostoi.
Śląska Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. Mickiewicza 29 w Krakowie. Można zajrzeć na stronę internetową Organizacji: www.silesia-sot.pl lub w razie konkretnych pytań skontaktować się mailowo: info@silesia-sot.pl.
Lokalne Organizacje Turystyczne znajdują się w Częstochowie, Zawierciu, Brennie, Wiśle.

Zagrożenia:

Do podstawowych zagrożeń dotyczących tego teren, są związane z działalnością człowieka, takie jak zanieczyszczenie wód, czy kłusownictowo, zbyt intensywna turystyka( powodująca zadeptywanie terenu). Zagrożeniem dla istnienia tej ostoi, są wszelkie działania prowadzące do obniżenia poziomu wód gruntowych, jak stało się w wyniku uregulowania koryta rzeki Odry. Niebezpieczna może się okazać planowana budowa kanałku dla żeglugi śródlądowej.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• nocek duży - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• piskorz - ryba
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• czapla biała - ptak
• czapla purpurowa - ptak
• bocian czarny - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• gęś białoczelna - ptak
• podgorzałka - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• kania czarna - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kropiatka - ptak
• zielonka - ptak
• batalion - ptak
• bekas kszyk - ptak
• zimorodek - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• podróżniczek - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice tel. (32) 207 78 01, 207 78 80, fax (32) 207 78 84 e-mail: rdos-sekretariat@katowice.uw.gov.pl, http://katowice.rdos.gov.pl/
Śląska Organizacja Turystyczna ul. Mickiewicza 29, 40-085 Katowice Tel.: (32) 207 207 1, Fax.: (32) 207 207 2 info@silesia-sot.pl, www.silesia-sot.pl
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach
Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk Zakład Biologii Wód, Kraków
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Kraków
Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra"
Urząd Gminy Nędza
Oddział PTTK "Ziemia Raciborska"

Jednostki administracyjne:

• Nędza (raciborski, woj. śląskie)