Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolna Wisła

Kod obszaru:

PLH220033

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

10374,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje fragment doliny Wisły w jej dolnym biegu, od południowej granicy woj. pomorskiego do na południe od Tczewa. W granicach ostoi znajduje się także cenny obszar wideł Wisły i Nogatu w rejonie Białej Góry: górny odcinek Nogatu od śluzy w Białej Górze do śluzy pod Wielbarkiem. Rzeka płynie korytem w dużym stopniu naturalnym, z namuliskami i łachami piaszczystymi. Wisła w granicach ostoi płynie szerokim korytem, niemal w całości ujętym w obwałowania. Jedynie na kilku odcinkach lewy brzeg pozbawiony jest sztucznych ograniczeń przeciwpowodziowych, tj. na północy w rejonie Subków, w okolicy Gniewa i Jaźwisk oraz na południe od wsi Opalenie. Naturalny pozostał również prawy brzeg Nogatu w pobliżu wsi Węgry. W pozostałych miejscach doliny Wisły wybudowano wysokie wały przeciwpowodziowe, oddzielające koryto rzek od miejscami szerokiego dna doliny. Obecnie, jedynie na obszarze międzywala zachodzą współczesne procesy rzeczne, dlatego zachowało się tu wiele różnej wielkości starorzeczy, otoczonych zaroślami wierzbowymi oraz pozostałościami rozległych niegdyś lasów łęgowych. Poza tym dno doliny jest zmeliorowane i poddane pod uprawę. Na odcinkach pozbawionych umocnień przeciwpowodziowych zbocza doliny tworzą niekiedy wysokie skarpy, na których utrzymują się ciepłolubne murawy napiaskowe oraz grądy zboczowe. Na tym obszarze występują zróżnicowane zbiorowiska roślinne, w tym dobrze wykształcone i zachowane różne typy łęgów. Oprócz wciąż wysokich wartości przyrodniczych, cały omawiany rejon ma duże znaczenie zarówno krajobrazowe, ze względu na rozległe formy terenowe, jak i kulturowe, ponieważ zachowało się tu wiele zabytków związanych z działalnością człowieka, takich jak zamki krzyżackie, obiekty hydrotechniczne, zabudowa i cmentarze mennonickie oraz liczne grodziska.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Koleją najlepiej dotrzeć do Kwidzyna. Do miejscowości nad Wisłą można dotrzeć komunikacją autobusową. W Kwidzynie możliwość noclegu. Obszar atrakcyjny dla turystyki pieszej, ornitologów, wędkarzy. Interesująca może być wycieczka rowerem wzdłuż Wisły lub spływ kajakiem nurtem rzeki. Z atrakcji turystycznych okolicy na uwagę zasługuje zamek i katedra w Kwidzyniu, zamek krzyzacki w Gniewie oraz zamek i fara w Nowem.

Zagrożenia:

  • zanieczyszczenie wód (przemysłowe i komunalne),
  • zabudowa brzegów,
  • zalesianie muraw
  • spontaniczna sukcesja, wskutek zaprzestania wypasu i wypalania muraw.
  • potencjalnym zagrożeniem jest projekt kaskadyzacji Wisły oraz jej regulacja.

Uwaga: Dolina podlega działaniom z zakresu ochrony przeciwpowodziowej. Istniejące obiekty i urządzenia związane z ochroną przeciwpowodziową wymagają utrzymywania ich w należytym stanie technicznym. Prace z zakresu ochrony przeciwpowodziowej dotyczą różnych fragmentów doliny rzecznej. Przy ich wykonywaniu powinna zostać zachowana dbałość o utrzymanie dobrego stanu ekologicznego doliny i nie pogorszenie stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i gatunków, których ochrona jest celem utworzenia obszaru Natura 2000.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Nadwiślański - rezerwat leśny
• Gniewski - rezerwat leśny
• Doliny Kwidzyńskiej - rezerwat leśny
• Białej Góry - rezerwat leśny
• Rzeki Nogat - rezerwat leśny
• Środkowożuławski - rezerwat leśny
• Biała Góra - rezerwat leśny
• Las Mątewski - rezerwat leśny
• Parów Węgry - rezerwat leśny
• Wiosło Małe - rezerwat leśny
• Wiosło Duże - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• terekia - ptak
• jarzębatka - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• szablodziób - ptak
• zielonka - ptak
• batalion - ptak
• siewka złota - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielaczek - ptak
• kania ruda - ptak
• kania czarna - ptak
• rybołów - ptak
• szlamnik - ptak
• mewa mała - ptak
• mewa czarnogłowa - ptak
• bielik - ptak
• rybitwa wielkodzioba - ptak
• gąsiorek - ptak
• żuraw - ptak
• nur czarnoszyi - ptak
• nur rdzawoszyi - ptak
• pustułeczka - ptak
• drzemlik - ptak
• ortolan - ptak
• czapla nadobna - ptak
• czapla biała - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• łabędź czarnodzioby (mały) - ptak
• derkacz - ptak
• kraska - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• bąk - ptak
• bernikla białolica - ptak
• świergotek polny - ptak
• zimorodek - ptak
• łęczak - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• minóg rzeczny - ryba
• łosoś atlantycki - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• ciosa - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku, ul. Chmielna 54/57, 80-748 Gdańsk, tel.: (58) 68 36 800, http://www.gdansk.rdos.gov.pl, e-mail: wsr@gdansk.uw.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Towarzystwo Turystyczne "Liwa" w Kwidzynie tel: 55 2794180
  • Informator turystyczny http://www.turysta.com.pl/
  • Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Długi Targ 8/10, 80-958 Gdańsk, www.prot.gda.pl, lit@prot.gda.pl., http://www.it-pomorze.pl/

Jednostki administracyjne:

• Kwidzyn (kwidzyński, woj. pomorskie)
• Kwidzyn m. (kwidzyński, woj. pomorskie)
• Sadlinki (kwidzyński, woj. pomorskie)
• Ryjewo (kwidzyński, woj. pomorskie)
• Gniew (tczewski, woj. pomorskie)
• Pelplin (tczewski, woj. pomorskie)
• Subkowy (tczewski, woj. pomorskie)
• Tczew (tczewski, woj. pomorskie)
• Sztum (sztumski, woj. pomorskie)
• Miłoradz (malborski, woj. pomorskie)
• Malbork (malborski, woj. pomorskie)
• Grudziądz (grudziądzki, woj. kujawsko-pomorskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska