Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Lidzbarska

Kod obszaru:

PLH280012

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

8866,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar Ostoi Lidzbarskiej ma wysoką wartość przyrodniczą. Cechuje się dużą różnorodnością krajobrazową, fitocenotyczną, florystyczną i faunistyczną. Ostoja Lidzbarska obejmuje kompleks lasów, jezior i mokradeł we wschodniej części makroregionu Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, na styku sandru (od południa) i wysoczyzny morenowej (od północy). Jest to obszar bardzo zróżnicowany pod względem geomorfologii, uwarunkowań hydrologicznych, gleb, mikroklimatu, szaty roślinnej i fauny. Teren ostoi, zwłaszcza północna i środkowa jej część, cechuje się znacznymi deniwelacjami, dochodzącymi do 50 m. Na uwagę zasługują głębokie rynny subglacjalne, przełomowe odcinki dolin rzecznych Gary), nisze źródliskowe, obniżenia wytopiskowe, drumliny, ozy i kemy. Wymienione wyżej, interesujące formy geomorfologiczne powstały podczas ostatniego zlodowacenia. Częste są rynnowe i wytopiskowe jeziora, rzeki o znacznym spadku, źródła i miejsca wysięku wody. Tak zróżnicowany teren w wielu miejscach zachował bogactwo i naturalność szaty roślinnej. Dotyczy to zarówno lasów, jak i ekosystemów nieleśnych. W kompleksie leśnym w północnej części ostoi duże powierzchnie zajmujące grądy, w tym naturalne lasy klonowo-lipowe i bogate gatunkowo, ciepłolubne grądy miodownikowe. W żyznych obniżeniach terenu spotyka się lęgi olszowo-jesionowe i olsy, częste są olsy źródliskowe, występują zubożałe postacie podgórskiego lęgu jesionowego. Oligotroficzne i mezotroficzne obniżenia zajmują różnego typu torfowiska mszarne, stosunkowo często obserwuje się mechowiska. Na uwagę zasługuje obecność licznych fitocenoz brzeziny bagiennej. W środkowej i południowej części ostoi dominuje płaski lub pofalowany sandr, zajęty głównie przez bory mieszane, rzadziej bory sosnowe świeże. Spotyka się tez bardzo bogate florystycznie świetliste dąbrowy.

Ostoja Lidzbarska jest objęta granicami trzech województw - warmińsko-mazurskiego, kujawsko-pomorskiego i mazowieckiego. Składa się z głównego kompleksu i dwóch enklaw, po południowozachodniej jego stronie. Enklawy obejmując jeziora Melno i Księte, wraz z sąsiadującymi łąkami i szuwarami.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się w okolicy Lidzbarka Welskiego, położonego na trasie miedzy Działdowem, a Brodnicą. Do Lidzbarka można dotrzeć autobusem PKS z Gdańska, Olsztyna i Warszawy. W Lidzbarku znajduje się również dworzec PKP. Na teren ostoi można podjechać z Lidzbarka autobusem PKS lub pociągiem do stacji Klonowo koło Lidzbarka, Gutowo Pomorskie lub Radoszki. W Lidzbarku można zatrzymać się na nocleg w jednym z hoteli, kwater prywatnych lub ośrodków wczasowych. W okolicy ostoi znajduje się kilka gospodarstw agroturystycznych m.in. w Jeleniu, Wąpiersku, Lidzbarku i Kiełpinach. W Lidzbarku funkcjonuje kilka restauracji i barów.

Lidzbark, to malowniczo położone miasteczko nad Jeziorem Lidzbarskim, rzeką Wel oraz na terenie dwóch Parków Krajobrazowych. Niewątpliwie dużym atutem okolic Lidzbarka są liczne lasy i jeziora. Okolice Lidzbarka są terenami rekreacyjno - wypoczynkowych znakomicie nadającymi się do organizacji wycieczek pieszych, rowerowych i konnych, spływów kajakowych oraz do uprawiania wędkarstwa. W okolicy ostoi znajduje się kilka szlaków pieszych oraz ścieżek dydaktycznych m.in. trasa wycieczki przyrodniczej "Lasami do Piasecznń z Lidzbarka do Jeziora Lidzbarskiego. W okolicy istnieje kilka ścieżek rowerowych m.in. wokół Jeziora Lidzbarskiego. Na rzece Wel wyznaczony został szlak kajakowy. Położenie, urozmaicone brzegi, wysepki i zatoki przyciągają nie tyko turystów. Stanowią także ciekawy temat plenerów malarsko - rzeźbiarsko - fotograficznych, a takie odbywają się tu od kilku lat. W pobliżu wsi Klonowo można podziwiać zabytkowy Dąb Rzeczypospolitej, natomiast miłośnicy sztuki ludowej na pewno nie ominą Muzeum Etnograficznego we wsi Jeleń. W Lidzbarku można zobaczyć Warmińsko - Mazurskie Muzeum Pożarnictwa. W czerwcu w Lidzbarku organizowany jest co roku "Lidzbarski Jarmark", na którym prezentowane są prace twórców, rzemieślników z Lidzbarka i okolic. Podczas jarmarku można również skosztować tradycyjnych potraw wiejskich i swojskich wypieków np. chleba wypiekanego tradycyjnie w piecu węglowym. W Siedzibie Welskiego Parku Krajobrazowego w Lidzbarku organizowanych jest wiele imprez edukacyjnych m.in. Ogólnopolski konkurs "Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski" oraz Warsztaty ekologiczne dla dzieci i młodzieży "Ja i mój region". Dalsze informacje można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej w Lidzbarku.

Zagrożenia:

  • niekontrolowany rozwój turystyki i rekreacji;
  • intensyfikacja pozyskania drewna w starodrzewiach;
  • zanieczyszczenie wód i powietrza;
  • zaprzestanie użytkowania łąk;
  • melioracje wodne;
  • eutrofizacja wód.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Klonowo - rezerwat leśny
• Górznieńsko-Lidzbarski - rezerwat leśny
• Jar Brynicy - rezerwat leśny
• Czarny Bryńsk - rezerwat leśny
• Ostrowy nad Brynicą - rezerwat leśny
• Szumny Zdrój im. Kazimierza Sulisławskiego - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• zimorodek - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• jarząbek - ptak
• lelek - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• muchołówka mała - ptak
• żuraw - ptak
• bielik - ptak
• lerka - ptak
• kania czarna - ptak
• jarzębatka - ptak
• bąk - ptak
• derkacz - ptak
• wilk * - ssak
• ryś - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• leniec bezpodkwiatowy
• sasanka otwarta
• starodub łąkowy
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, tel.: (89) 52-32-378, fax.: (89) 52-32-405, sekretariat.olsztyn@rdos.gov.pl, http://olsztyn.rdos.gov.pl
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, tel.: (52) 518-18-01, fax.: (52) 518-18-02, sekretariat@rdos-bydgoszcz.pl, http://bydgoszcz.rdos.gov.pl
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie, tel.: 22 556 56 00, fax.: 22 556 56 02, rdos.warszawa@rdos.gov.pl, http://warszawa.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Warmińsko Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna, tel./fax.: (89) 535 35 65, (89) 535 35 66, http://mazury.travel/
  • Biuro Kujawsko-Pomorskiej Organizacji Turystycznej, tel./fax.: (52) 376 70 19, biuro@k-pot.pl

Jednostki administracyjne:

• Lidzbark (działdowski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Brzozie (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Bartniczka (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Górzno (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Świedziebnia (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Lubowidz (żuromiński, woj. mazowieckie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska