Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Nieszawska Dolina Wisły

Kod obszaru:

PLH040012

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

3891,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony w SE części Kotliny Toruńskiej będącej częścią Pradoliny Toruński-Eberswaldzkiej obejmuje 22,5 km odcinek Wisły wraz z terenami zalewowymi między Nieszawą a ujściem Drwęcy. Granice tego obszaru przebiegają wzdłuż krawędzi skarpy terasy zalewowej lub wałów przeciwpowodziowych. Teren ten związany jest z zasięgiem ostatniego zlodowacenia, a podstawowym współczesnym procesem geomorfologicznym jest akumulacja fluwialno powodziowa. Podłoże terasy zalewowej stanowią mady, przy czym w pobliżu koryta rzeki występują piaski i mady piaszczyste a dalej od niego mady średnie i ciężkie. Przy średnim stanie wód teren zajmuje koryto rzeki z wynurzającymi się okresowo piaszczysto-mulistymi ławicami , które porasta efemeryczna roślinność (Bidentetea tripartitii, Isoeto-Nanojuncetea). Nieco wyniesione i okresowo zalewane są tereny nadbrzeżne z wyspami po części połączone ze stałym lądem przez groble poprzeczne (Kępa Dzikowska). Występują tu także ciągi starorzeczy; w nich i w spokojnych odcinkach rzeki rozwija się roślinność wodna, a na ich brzegach szuwary. Obwałowania usypane w XX wieku osłaniają większą część lewego i niewielką prawego brzegu. Na omawianym terenie zanotowano obecność 10 rodzajów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, 12 gatunków z załącznika II tej Dyrektywy (szczególnie bogata fauna ryb z minogiem rzecznym i introdukowanym łososiem atlantyckim) oraz 35 gatunków ptaków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Na tym terenie stwierdzono szereg chronionych gatunków roślin. Utrzymują się tu reliktowe stanowiska psammofitów. Na terenach zalewowych ale już poza wałem przeciwpowodziowym znajdują się najbogatsze w Polsce stanowiska halofitów w Ciechocinku wokół tężni i zasolonych cieków. Obszar ten jest miejscem gniazdowania wielu rzadkich i zagrożonych wyginięciem w Polsce i Europie środkowej gatunków ptaków, związanych z dolinami dużych nieuregulowanych rzek. Obecność wielu piaszczystych wysp i płycizn w korycie powoduje, że teren ten stanowi ważne miejsce żerowania i odpoczynku dla ptaków migrujących. W okresie zimowym na obszarze tym odnotowano duże koncentracje w awifauny wodno-błotnej, dla której warunkiem przetrwania są duże niezamarzające odcinki rzeki. Obszar obejmuje część ekologicznego korytarze Wisły , który został identyfikowany jako teren priorytetowy dla ochrony w sieciach ECONET i IBA, ważnego dla migracji wielu gatunków. Jedyną dotychczasową formą ochrony przyrody na tym terenie są obszary chronionego krajobrazu.

Dane uaktualniono w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Do obszaru najlepiej dotrzeć koleją: do Ciechocinka lub do Torunia. Sam teren obszaru Natura 2000 obejmuje dolinę rzeczną Wisły i tereny zalewowe po jej obu stronach. Obszar bardzo cenny przyrodniczo - ewenementem w skali europejskiej są tak dobrze zachowane, naturalne fragmenty dużej doliny rzecznej. Oprócz walorów widokowych - fragment niemal dzikiej dużej nizinnej rzeki, są to wymarzone tereny do obserwacji ptaków. Nocleg można dostać praktycznie wszędzie w okolicach obszaru (najwięcej możliwości oczywiście w Ciechocinku - znanej miejscowości uzdrowiskowej). W okolicach obszaru wiele terenów leśnych nadających się do uprawiania turystyki rekreacyjnej: pieszej, rowerowej i narciarstwa biegowego.

Zagrożenia:

Dla zbiorowisk roślinnych brzegów Wisły zależnych od okresowego zalewania i wynurzania największym zagrożeniem jest zmiana stosunków wodnych, związana z ewentualną realizacją planów budowy Kaskady Dolnej Wisły: trwałe zalanie, obwałowanie. Dla muraw, zarośli i lasów kserotermicznych - z jednej strony zaniechanie dotychczasowego ekstensywnego użytkowania (zarzucenie pasterstwa, nawożenie) co przyspiesza eutrofizację i naturalną sukcesją a z drugiej strony gospodarka leśna (zalesianie, odnawianie). Dla terenów podmokłych (lasy bagienne, łęgi olszowo-jesionowe, łąki trzęślicowe, turzycowiska szuwary) najgroźniejsze jest odwadnianie, osuszanie, zasypywanie. Dla umiarkowanie wilgotnych żyznych lasów (grądy , lasy wiązowo-jesionowe) niewłaściwa gospodarka leśna co prowadzi do zmiany składu gatunkowego i zakwaszenia siedliska. Dla wszystkich siedlisk - presja budownictwa, składowiska, zanieczyszczenia i dzikie wysypiska. Zagrożenia dla fauny stanowią melioracje, pogłębianie koryta Wisły i likwidowanie piaszczystych wysp w nurcie rzeki, zbyt wczesne pokosy traw a lokalnie - intensyfikacja produkcji rolnej, wycinanie łęgów i starych pojedynczych drzew, silna penetracja ludzka i kłusownictwo.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• minóg rzeczny - ryba
• łosoś atlantycki - ryba
• kiełb białopłetwy - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• koza - ryba
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• nur rdzawoszyi - ptak
• nur czarnoszyi - ptak
• pelikan różowy - ptak
• bączek - ptak
• bąk - ptak
• czapla biała - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• bielaczek - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• rybołów - ptak
• drzemlik - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• batalion - ptak
• mewa mała - ptak
• rybitwa wielkodzioba - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• lerka - ptak
• świergotek polny - ptak
• podróżniczek - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sasanka otwarta
• starodub łąkowy

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy ul. Konarskiego 1, 85-950 Bydgoszcz Kujawsko-Pomorska Organizacja Turystyczna ul. Wełniany Rynek 5/8, 85-036 Bydgoszcz (do korespondencji) Urząd Marszałkowski w Toruniu (siedziba) Pl. Teatralny 2, 97-100 Toruń Tel.: (52) 376 70 19, Fax.: (52) 376 70 19 biuro@k-pot.pl, www.k-pot.pl Oddział Kujawski PTTK we Włocławku Ośrodek Informacji Turystycznej w Toruniu oddział PTTK w Ciechocinku Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Gdańsku

Jednostki administracyjne:

• Ciechocinek (aleksandrowski, woj. kujawsko-pomorskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska