Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostrzyca Proboszczowicka (dawniej Ostoja Proboszczowska)

Kod obszaru:

PLH020042

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

74 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:

Opis przyrodniczy:

Obszar znajduje się 40 km na południowy-zachód od Legnicy, na Pogórzu Kaczawskim. Jest to izolowane bazaltowe wzgórze (501 m n.p.m.), wyglądające jak mały wulkan, pokryte przez lasy liściaste, częściowo przekształcone przez gospodarkę leśną. Do wzgórza przylegają intensywnie użytkowane grunty orne i pastwiska, ale najbliższa wieś (Proboszczów) znajduje się dopiero około 2 km na wschód.
Obszar jest ok. 20% pokryty siedliskami przyrodniczymi z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Wśród nich najważniejsze są siedliska ściśle związane z bazaltowymi skałami oraz piargami, z dobrze zachowaną florą i fauną. Na powierzchni ponad 3 ha występuje ciepłolubny klonowo-lipowy las zboczowy o naturalnej strukturze przestrzennej. Jest to jedyne znane stanowisko ciepłolubnej formy tego typu lasu w Polsce. Cześć niżej położonych lasów grądowych jest również dobrze zachowana i bogata gatunkowo, ale najważniejszą rola tych lasów jest ochrona centralnej strefy proponowanego obszaru.
Ostrzyca Proboszczowicka ten najwyższy na Pogórzu Kaczawskim szczyt. Szczyt ten jest nekiem, czyli kominem wulkanicznym zbudowanym z plioceńskich bazaltów. Szczytowe skałki są jednym z najpiękniejszych punktów widokowych w Sudetach, a południowe zbocze to największe i najpiękniejsze w Sudetach gołoborze bazaltowe. Ze szczytu można podziwiać niemal całą panoramę Sudetów Zachodnich oraz spore fragmenty Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląsko-Łużyckiej.

Dane zaktualizowano w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Ostrzyca Proboszczowicka (Probsthainer Spitzberg) jest największą przyrodniczą i jednocześnie turystyczną atrakcją gminy Pielgrzymka. Na jej szczyt prowadzi znakowany na żółto Szlak Wygasłych Wulkanów. Leży on na wyjątkowo atrakcyjnej trasie przechodzącej przez Pogórze Kaczawskie i jego wulkaniczny krajobraz.
Jeszcze przed II wojną światową (wg jednych źródeł od roku 1926, wg innych od 1930) Ostrzyca była rezerwatem przyrody. Po wojnie, w 1962 r., ponownie na wierzchołku utworzono rezerwat geologiczny "Ostrzyca Proboszczowicka", a w 1982 r. utworzono Obszar Krajobrazu Chronionego, obejmujący obszar 1 190 ha. W rezerwacie chronione jest gołoborze bazaltowe, skałki i porastające szczyt lasy mieszane.
Przypuszcza się, że w okresie kultury łużyckiej Ostrzyca mogła stanowić ośrodek pogańskiego kultu. W czasach znacznie nam bliższych, w wieku XIX, Ostrzyca stanowiła miejsce licznych turystycznych wypraw.
W roku 1839 Friedrich Ferdinand Prentzel, właściciel-majątków w Proboszczowie i Jastrzębniku, zlecił postawienie na zboczu szałasu, pełniącego rolę schroniska (najprawdopodobniej bez funkcji noclegowych), w którym mogliby odpocząć strudzeni wędrowcy. To jemu także przypisuje się powstanie 445 bazaltowych stopni wiodących na szczyt. Na wierzchołku znajdował się niegdyś napis: "Skała Emilii", wykonany na zlecenie Prentzela w hołdzie żonie - Henriette Emilii Wiggert-Prentzel.
Tajemnicza góra od dawna rozpalała wyobraźnię, stąd nie może dziwić, że związanych jest z nią sporo legend. Jedna z nich opowiada o pustelniku, który miał zamieszkiwać zbocza Ostrzycy w czasach wojny trzydziestoletniej. Gdy zdarzyło się, że w ręce okrutnych żołnierzy Wallensteina w Złotoryi dostał się pan Proboszczowa von Redern wraz z małżonką i dziećmi, ów tajemniczy pustelnik sobie tylko wiadomym sposobem uwolnił nieszczęśników, a tym samym ocalił ich od zguby.
Inna, najbardziej znana chyba legenda związana jest z schwenckfeldystami. Diabeł, który pozbierał ich wszystkich w okolicach Legnicy i taszczył do piekła w worze, nieostrożnie zawadził rogiem o szczyt Ostrzycy. Wór rozdarł się, a jego zawartość rozsypała się po okolicy.
Kolejne podanie przypomina nieco dostosowaną do lokalnych warunków historię jeźdźca bez głowy. Otóż w lasach wokół Ostrzycy można natknąć się na przerażającą zjawę ­olbrzyma bez głowy, który pędzi konno "na złamanie karku", jakby gonił zwierza czy może przed kimś uciekał. To potępiony starosta, który w ten sposób pokutuje za swe winy.

Obszar Ostrzyca Proboszczowicka jest położony na terenie województwa dolnośląskiego, w gminie Pielgrzymka, w odległości 2,5 km na zachód od wsi Proboszczów. Obszar leży w południowej części niewielkiego kompleksu leśnego liczącego 330 ha, pośrodku komunikacyjnego czworokąta Jelenia Góra – Lwówek Śląski – Złotoryja – Świerzawa, na północny – zachód od lokalnej drogi między wsiami Proboszczów i Bełczyna. W części północno – zachodniej rezerwatu przebiega zielony szlak turystyczny wiodący z Jeleniej Góry przez Wleń, Bełczynę do Grodźca.

Zagrożenia:

Proponowany obszar może być zagrożony w wypadku niekontrolowanej intensyfikacji turystyki i gospodarki leśnej. Obecnie obszar ten nie ma dużego znaczenia dla tych form działalności.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Ostrzyca Proboszczowicka - rezerwat przyrody
• Ostrzyca Proboszczowicka - obszar chronionego krajobrazu

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• środkowoeuropejskie wyżynne rumowiska krzemianowe
• podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis *
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl www.wroclaw.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Pielgrzymka (złotoryjski, woj. dolnośląskie)
• Wleń (lwówecki, woj. dolnośląskie)