Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Nadwarciańska

Kod obszaru:

PLH300009

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

26653,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:
W ramach Shadow List proponowane jest powiększnie obszaru (do 26769,64 ha).

Opis przyrodniczy:

Ostoja położona jest we wschodniej części Wielkopolski. Należy do niej fragment doliny Środkowej Warty - jeden z najlepiej zachowanych naturalnych i półnaturalnych krajobrazów typowej rzeki nizinnej. Warta płynie tu równoleżnikowo w Pradolinie Warszawsko-Berlińskiej ukształtowanej w czasie ostatniego zlodowacenia. Terasa zalewowa Warty osiąga miejscami ponad 4 km szerokości i cechuje się dużą różnorodnością szaty roślinnej.
Współczesne dno doliny powstało przede wszystkim na skutek akumulacyjnej i erozyjnej działalności wód rzecznych (Warty, a w mniejszym stopniu Prosny i Czarnej Strugi). Rzeźba terenu obfituje w formy fluwialne takie jak: wały przykorytowe, terasę zalewową z różnego typu starorzeczami, terasę wydmową oraz pagórki wydmowe.
Wody Warty cechują się reżimem roztopowo-deszczowym, ze specyficznym rytmem wezbrań i niżówek decydującym o warunkach środowiskowych całej doliny. Rozlewiska powstają przede wszystkim wiosną, w okresie roztopów oraz nieregularnie występują także latem.
Obecnie warunki przyrodnicze w dolinie są modyfikowane wąskim obwałowaniem większej części doliny, a także funkcjonowaniem od lat 80. XX w. dużego zbiornika zaporowego "Jeziorsko".
Ważny dla obszaru jest stosunkowo niski poziom antropogenicznego przekształcenia. Szata roślinna jest głównie półnaturalna i naturalna. W zagłębieniach bezodpływowych w obrębie terasy wydmowej występują torfowiska przejściowe.
Na terenie obszaru dominuje ekstensywna gospodarka łąkowo-pastwiskowa (m.in. tradycyjny na tych terenach wypas gęsi) z udziałem leśnictwa. Pola uprawne koncentrują się w miejscach wyniesionych oraz na krawędzi doliny. Niektóre fragmenty terenu, zwłaszcza w pasie przy korytowym Warty, podlegają praktycznie jedynie procesom fluwialnym kształtującym roślinność naturalną.
Na terenie ostoi znajdują się także śródlądowe łąki halofilne, cechujące się bardzo dobrym stanem zachowania, z bogatymi populacjami ginących gatunków słonorośli (np. Triglochin maritimum) oraz krytycznie zagrożonego w Polsce storczyka błotnego Orchis palustris.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Obszar przecina autostrada A2 ale do ostoi najłatwiej dojechać drogami krajowymi prowadzącymi do Konina, a następnie drogą Konin - Golina - Pyzdry - Miłosław, a od strony południowej drogami o znaczeniu lokalnym Konin - Zagórów - Ruda Komorska. W miejscowości Konin znajduje się stacja PKP i dogodne połączenia autobusowe do okolicznych miejscowości.
Rozległy teren dysponuje zróżnicowaną bazą gastronomiczną i noclegową. Znajdują się tu pensjonaty, hotele, a także liczne gospodarstwa agroturystyczne. Największą miejscowością w sąsiedztwie obszaru jest Konin.

KONIN
Turystyka krajoznawcza, zabytki:

  • Słup Milowy – najstarszy znak drogowy w Europie Środkowo- Wschodniej.
  • Kościół św. Bartłomieja, gotycki, z XIV w. W skarbcu kościelnym znajduje się kielich z 1536 r., wykonany przez konińskiego mistrza złotnika – Bartłomieja.
  • Dzwonnica kościoła św. Bartłomieja z 1878 r., ufundowana przez koninianina Walentego Modrzejewskiego
  • Plebania kościoła farnego, wybudowana w stylu klasycystycznym w początku XX w.,
  • Klasztor oo. Franciszkanów i oo. Reformatów, wybudowany w 1733 r
  • Kościół św. Marii Magdaleny, wybudowany w 1727 r. W kościele znajdują się dwie zabytkowe rzeźby: ludowa Pieta Chrystusa Frasobliwego z 1430 r. oraz gotycka Madonna z Dzieciątkiem z 1490 r.
  • klasycystyczny ratusz, zaprojektowany przez Andrzeja Pelletiera, został wybudowany między 1796 a 1803 na ówczesnym rynku, o średniowiecznym układzie urbanistycznym i kształcie mocno wydłużonego wrzeciona na osi N-S.
  • Jatki Miejskie, wybudowane w stylu klasycystycznym w początku XIX w.
  • Synagoga, wybudowana w latach 1825-1829.
  • Żydowski "dom nauki" ("bes medresz" – "bet ha-midrasz") zbudowany w 1883 roku.
  • Rynek (dawniej zwany Rynkiem, Dużym Rynkiem, Rynkiem Pierwszym, obecnie Plac Wolności).
  • Zajazd "Pod Jelonkiem" wybudowany w końcu XVIII w.
  • Zespół kamienic staromiejskich, dwu- i trzykondygnacyjnych, rzadziej jednokondygnacyjnych. Budowane od XVI do XX w.
  • Kościół ewangelicko-augsburski Świętego Ducha i jego plebania z XIX w.
  • Eklektyczny pałac E. Reymonda z 1880 r.
  • Budynek dawnego więzienia z XIX w.
  • Dworek Zofii Urbanowskiej, pisarki, honorowej obywatelki miasta, z 2 poł. XIX w.
  • Park Miejski im. Fryderyka Chopina z poł. XIX w. Najstarszy park w mieście, posiada liczne okazy starego drzewostanu, zwierzyniec, place zabaw dla dzieci.
  • Elektrownia miejska, wzniesiona przez Niemców w 1916 r.,
  • Most Toruński

Turystyka krajoznawcza, pomniki przyrody:

  • 2 dęby szypułkowe w parku im. F. Chopina,
  • głaz narzutowy - granitowy na Osiedlu Legionów,
  • głaz narzutowy - granitowy na cmentarzu komunalnym w Morzysławiu,
  • głaz "Olbrzym Anielewski" w Malińcu,
  • grusza przy ul. Kamiennej.

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń na terenie ostoi należą:

  • zanieczyszczenie powietrza
  • zanieczyszczenia wód powierzchniowych
  • zła gospodarka wodna
  • nielegalne wycinanie roślin
  • leśne „wysypiska” śmieci
  • rozwój infrastruktury i mieszkalnictwa
  • kłusownictwo
  • nieprawidłową gospodarkę leśną
  • zmiany użytkowania gruntów

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Nadwarciański Park Krajobrazowy - park krajobrazowy
• Powidzko-Bieniszewski Obszar Chronionego Krajobrazu - obszar chronionego krajobrazu
• Pyzderski Obszar Chronionego Krajobrazu - obszar chronionego krajobrazu
• Szwajcaria Żerkowska - obszar chronionego krajobrazu

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska śródlądowe) *
• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• wydra - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• kumak nizinny - płaz
• ortolan - ptak
• gąsiorek - ptak
• świergotek polny - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• jarzębatka - ptak
• podróżniczek - ptak
• lerka - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• zimorodek - ptak
• lelek - ptak
• sowa błotna - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• batalion - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• łabędź czarnodzioby (mały) - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• ślepowron - ptak
• czapla biała - ptak
• bielaczek - ptak
• siewka złota - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sasanka otwarta
• starodub łąkowy

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu, www.poznan.rdos.gov.pl, e-mail: sr@poznan.uw.gov.pl, tel. 061-854-16-08, 061-854-16-08, fax 061-854-16-02 Zespół PK Woj. Wielkopolskiego, 61-713 Poznań, Al. Niepodległosci 16/18, Sekcja Regionu Konińskiego w Zagórowie, 62-410 Zagórów, ul. Wojska Polskiego 13; ANR w Poznaniu, 61-701 Poznań, ul. Fredry 12, tel. (0-61) 851-50-91. Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze Oddział w Koninie, tel. (063) 242-39-80, e-mail pttk@konet.pl, http://konin.pttk.pl

Jednostki administracyjne:

• Żerków (jarociński, woj. wielkopolskie)
• Golina (koniński, woj. wielkopolskie)
• Rzgów (koniński, woj. wielkopolskie)
• Stare Miasto (koniński, woj. wielkopolskie)
• Lądek (słupecki, woj. wielkopolskie)
• Zagórów (słupecki, woj. wielkopolskie)
• Kołaczkowo (wrzesiński, woj. wielkopolskie)
• Miłosław (wrzesiński, woj. wielkopolskie)
• Pyzdry (wrzesiński, woj. wielkopolskie)
• Konin (Konin, woj. wielkopolskie)