Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Pilicy

Kod obszaru:

PLB140003

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

35356,3 ha

Status formalny:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje 80-cio kilometrowej długości odcinek Pilicy, od Inowłodza a ujściem rzeki do Wisły. Koryto rzeki ma szerokość do 150 m, a dolina nie przekracza 5 km szerokości. Pilica silnie meandruje, tworząc liczne starorzecza, wyspy, ławice i łachy piaskowe. Północny skraj ostoi wyznacza skarpa, o względnej wysokości ok. 20 m., miejscami porośnięta murawami kserotermicznymi. Część południowa ostoi jest płaska, w wielu miejscach porośnięta głównie lasami iglastymi. Znaczną część doliny zajmują łąki i pastwiska. Niegdyś były to tereny zalewowe, lecz od czasu utworzenia Zbiornika Sulejowskiego, który zmniejszył przepływ wody w rzece o jedna czwartą, wylewy zdarzają się sporadycznie. W wielu miejscach spotyka się zarastające wierzbą i olszą lub zabagniające się obniżenia terenu. Zarastanie zaroślami wierzbowymi obserwuje się również na części zmeliorowanych łąk, których obecnie się nie użytkuje. Największe torfowisko, zwane Błotami Brudzewskimi, znajduje się w południowo-zachodniej części ostoi. W rejonie miejscowość Promna, znajduje się natomiast kompleks torfianek, a teren pomiędzy Gapinem a Grzmiącą porasta największy w ostoi kompleks leśny, w którym m.in. spotyka się siedliska łęgowe i olsy. Obszar jest uznawany za ostoje ptasią o randze krajowej. Stwierdzono tu występowanie 32 gatunków ptaków wymienianych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej. Jest to również miejsce występowania 11 gatunków ptaków wpisanych do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Ostoja ma duże znaczenie dla ptaków środowisk podmokłych. Odnotowano tu lęgi aż 56 gatunków ptaków związanych z takimi terenami. Na terenie ostoi do lęgów przystępuje ok. 7-10% krajowej populacji sieweczki obrożnej, 5-10% populacji piskliwca, 5% krwawodzioba, 2-4,5% dudka, ok. 2% rycyka i przynajmniej 1% krajowej populacji: bataliona, bączka, bąka, błotniaka stawowego, cyranki, czernicy, gąsiorka, lelka, nurogęsia, podróżniczka, rybitwy białoczelnej, rybitwy czarnej, sieweczki rzecznej, trzmielojada i zimorodka. W znacznych zagęszczeniach występują też bociany białe i czarne, krzyżówki, załuszniki, błotniaki łąkowe derkacze, jarzębatkia kropiatki, lerki i świergotki polne. Ponadto w granicach obszaru odnotowano występowanie 2 gatunków ssaków i 6 gatunków ryb znajdujących się w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. Stwierdzono też 575 gatunków roślin naczyniowych, z których 18 podlega ochronie prawnej. Na terenie ostoi występuje 9 siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej.

Dane uaktualniono w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Do ostoi można dotrzeć własnym środkiem transportu, komunikacją autobusową lub kolejową. Przez obszar i w jego pobliżu przechodzi znakowany szlak turystyczny oraz ścieżka rowerowa. Pilica jest doskonałą rzeką do uprawiania turystyki kajakowej. W Domaniewicach funkcjonuje przeprawa promowa przez rzekę. W bezpośrednim sąsiedztwie ostoi warto odwiedzić XII-wieczny kościół w Inowłodzu, klasztor w nowym Mieście nad Pilicą, kamieniczki i kościoły w Białobrzegach, Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce. Noclegi oraz wyżywienie można znaleźć w Inowłodzu, Nowym Mieście nad Pilicą, Białobrzegach i Warce.
Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. ul. Ciołka 10 A, p. 201, 221 w Warszawie. Można zapoznać się ze stronę internetową ROT Mazowsze: www.mrot.pl a w razie szczegółowych pytań skontaktować się mailowo: biuro@mazowsze.mrot.pl. Lokalne organizacje turystyczne (LOT) w województwie mazowieckim można odwiedzić w Przasnyszu (LOT Północnego Mazowsza), Ostrołęce (Kurpiowska Organizacja Turystyczna), Siedlcach (Nadbużańska LOT), Ossowie/Kobyłce (LOT "Cud nad Wisłą”), Nowym Dworze Mazowieckim (LOT Trzech Rzek), Ostrowi Mazowieckiej (Powiatowa Organizacja Turystyczna).

Zagrożenia:

Podstawowym jest obniżanie poziomu wód gruntowych i odwadnianie łąk i pastwisk. Zły wpływ na przyrodę ma również zaprzestanie koszenia i wypasu zwierząt, a także przekształcanie łąk na grunty orne.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Majdan - rezerwat przyrody
• Sokół - rezerwat przyrody
• Tomczyce - rezerwat przyrody
• Żądłowice - rezerwat przyrody
• Spalski Park Krajobrazowy - park krajobrazowy
• Doliny rzeki Pilicy i Drzewiczki - obszar chronionego krajobrazu
• Pilicko-Radomszczański Obszar Chronionego Krajobrazu - obszar chronionego krajobrazu

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• ortolan - ptak
• gąsiorek - ptak
• świergotek polny - ptak
• muchołówka mała - ptak
• jarzębatka - ptak
• podróżniczek - ptak
• lerka - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• zimorodek - ptak
• lelek - ptak
• puchacz - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• batalion - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• minóg strumieniowy - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Dyrekcja Kozienickiego Parku Krajobrazowego
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie, http://www.warszawa.rdos.gov.pl, e-mail: rdos.warszawa@mazowieckie.pl, fax: (022) 55 ? 65 ? 602, tel.: (022) 55 ? 65 ? 600
Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Ciołka 10 A, pokój 201, 221, 01-402 Warszawa, tel.: (22) 877 20 10, fax: (22) 877 22 70, e-mail: biuro@mazowsze.mrot.pl, strona internetowa: http://www.mrot.pl
Wojewódzki Zespół Specjalistyczny województwa mazowieckiego

Jednostki administracyjne:

• Białobrzegi (białobrzeski, woj. mazowieckie)
• Promna (białobrzeski, woj. mazowieckie)
• Stromiec (białobrzeski, woj. mazowieckie)
• Wyśmierzyce (białobrzeski, woj. mazowieckie)
• Mogielnica (grójecki, woj. mazowieckie)
• Nowe Miasto nad Pilicą (grójecki, woj. mazowieckie)
• Warka (grójecki, woj. mazowieckie)
• Grabów nad Pilicą (kozienicki, woj. mazowieckie)
• Magnuszew (kozienicki, woj. mazowieckie)
• Klwów (przysuski, woj. mazowieckie)
• Odrzywół (przysuski, woj. mazowieckie)
• Poświętne (opoczyński, woj. łódzkie)
• Inowłódz (tomaszowski (łódzkie), woj. łódzkie)
• Rzeczyca (tomaszowski (łódzkie), woj. łódzkie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska