Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Szachownica

Kod obszaru:

PLH240004

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

13,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar leżący na wysokości od 211 do 224 m n.p.m. obejmuje system jaskiniowy wykształcony w wapieniach górnojurajskich. Wejścia do jaskini leżą w ścianach starego kamieniołomu na Krzemiennej Górze (228 m n.p.m.). System tworzy pięć odrębnych jaskiń, które pierwotnie stanowiły jeden obiekt. Został on zniszczony w trakcie eksploatacji wapienia w kamieniołomie, prowadzonej do 1962 roku. Obecnie obiekt traktowany jest jako jeden system jaskiniowy o sumarycznej długości 1000 m, która przed zniszczeniem przekraczała prawdopodobnie 2 km. Najdłuższa z jaskiń - Jaskinia Szachownica I liczy około 600 m długości i jest jedną z najdłuższych na Wyżynie Krakowsko - Wieluńskiej. Drugim pod względem wielkości obiektem podziemnym jest jaskinia Szachownica II, która osiąga prawie 200 m długości. Korytarze jaskiń rozgałęziają się i przecinają pod kątem prostym, tworząc charakterystyczną siatkę pól, przypominającą szachownicę. Siedliska leśne zajmują 97% obszaru, a siedliska łąkowe i zaroślowe - 3%.
Jest to jedno z największych zimowisk nietoperzy w Polsce. Dzięki różnorodności warunków termicznych i nieograniczonej liczbie dogodnych kryjówek, w jaskini hibernuje co roku ponad 1000 nietoperzy, reprezentujących 10 gatunków - 4 z nich umieszczone są w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. Liczenia hibernujących nietoperzy, prowadzone od roku 1980, wskazują na stały, choć niewielki wzrost ich liczby. Na uwagę zasługuje fakt corocznego notowania w jaskini dwóch gatunków nocków, uznanych w Polsce za rzadkie i zagrożone.
W obszarze stwierdzono także występowanie 3 rodzajów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej.

Dane zaktualizowano w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Obszar leży w środkowej części Wyżyny Wieluńskiej. Do ostoi można dojechać drogą Działoszyn - Praszka, około 10 km na południowy zachód od Działoszyna, w miejscowości Grabarze należy skręcić na wschód w drogę leśną. Region dysponuje zróżnicowanymi atrakcjami turystycznymi:
ekoturystyka: odsłonięcia ścian wapiennych,
turystyka kwalifikowana: turystyka jaskiniowa
turystyka krajoznawcza: w Dankowie i Krzepicach można zwiedzić ruiny zamków.
Śląska Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. Mickiewicza 29 w Krakowie. Można zajrzeć na stronę internetową Organizacji: www.silesia-sot.pl lub w razie konkretnych pytań skontaktować się mailowo: info@silesia-sot.pl.
Lokalne Organizacje Turystyczne znajdują się w Częstochowie, Zawierciu, Brennie, Wiśle.

Zagrożenia:

Prowadzone w trakcie eksploatacji kamienia prace podziemne, rozszerzyły naturalne korytarze do znacznych rozmiarów, naruszając równowagę górotworu i powodując powstanie zagrożenia częściowym lub nawet całkowitym zawałem części sztucznie poszerzonej. Sytuacja ta dotyczy w szczególności jaskini Szachownica I oraz Szachownica II. Obserwowane w jaskiniach, bardzo intensywne procesy dezintegracji górotworu, przejawiające się m.in. odpadaniem skał ze stropu i ścian, potęgowane są naturalnymi procesami przemarzania oraz zjawiskami krasowymi. Zagrożeniem dla hibernujących w jaskini nietoperzy jest niekontrolowana penetracja obiektu przez turystów i grotołazów.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Szachownica - rezerwat przyrody

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• nocek duży - ssak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice http://www.katowice.rdos.gov.pl
Śląska Organizacja Turystyczna ul. Mickiewicza 29, 40-085 Katowice Tel.: (32) 207 207 1, Fax.: (32) 207 207 2 e-mail: info@silesia-sot.pl, http://www.silesia-sot.pl
Sieradzkie Parki Krajobrazowe 98-200 Sieradz, ul. Polna 27 tel./fax.(43)822-62-20
Zespół PK Woj. Śląskiego 42-253 Janów, Złoty Potok, ul. Kościuszki 9 tel. (34)327-80-94
RDLP w Katowicach 40-543 Katowice, ul. Huberta 43/45 tel.(32)251-72-51
Katowicki Oddział PTTK
punkty informacji turystycznej: w Sieradzu, u p. J. Parusela i A. Wowera z Centrum Dziedzictwa Przyr. Górnego Śląska z Katowicu, u p. M. Górala z ZPK Górnego Śląska
Centrum Informacji Chiropterologicznej PAN w Krakowie
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach tel. (32)251-72-51

Jednostki administracyjne:

• Lipie (kłobucki, woj. śląskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska