Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ujście Warty

Kod obszaru:

PLC080001

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

oso + soo (na mocy obu dyrektyw)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

33297,4 ha

Status formalny:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska

Propozycje zmian:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska jako obszar specjalnej ochrony ptaków oraz zatwierdzony Decyzą Komisji Europejskiej jako specjalny obszar ochrony siedlisk - ta sama powierzchnia, ten sam kod obszaru.

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje tereny zalewowe Warty w rejonie jej ujścia do Odry, niewielki odcinek doliny Odry i zalew w rejonie Kostrzynia. Leży na wysokości 11-55 mnpm. Występują tu licznie naturalne odnogi rzeki oraz kanały i sztucznie stworzone zbiorniki wody. Roczne wahania poziomu wody na jej obszarze osiągają nawet 3,5 m, przy czym najwyższe stany obserwowane są na przedwiośniu i wczesną wiosną. W obszarze znajduje się wiele łąk corocznie zalewanych. Na niewielkiej przestrzeni spotyka się również zarośla wierzbowe i lasy łęgowe. W rejonie miejscowości Owczary i Pamięcin wykształciły się murawy kserotermiczne. Tuż przy południowo-zachodniej granicy obszaru, w dawnych umocnieniach obronnych, znajduje się duże zimowisko nietoperzy. Wchodzący w skład ostoi rezerwat Słońsk, uznawany jest za jedną z najważniejszych ostoi ptaków w środkowej Europie i podlega zapisom Konwencji Ramsar. Ujście Warty ma rangę ptasiej ostoi o znaczeniu europejskim. Na terenie obszaru stwierdzono występowanie przynajmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Wśród nich znajduje się też 11 gatunków wpisanych do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Do lęgów przystępuje tu ponad 10% krajowej populacji czapli białej i ohara, ponad 7% populacji gęgawy, 5% populacji płaskonosa, 3-4% kropiatki, ponad 2% krakwy, a także przynajmniej 1% krajowej populacji: perkoza rdzawoszyjego, perkoza dwuczubego, łabędzia niemego, łyski, czernicy, głowienki, szczudłaka, ostrygojada, krwawodzioba, kszyka, mewy małej, śmieszki, rybitwy białoczelnej, rybitwy białowąsej, rybitwy białoskrzydłej, rybitwy czarnej i wodniczki. W wysokich zagęszczeniach gniazdują tu również bąk, bocian biały, krzyżówka, bielik, derkacz, czajka, sieweczka, rzeczna, rycyk, gąsiorek i jarzębatka. Ostoja jest bardzo ważnym punktem na szlaku migracyjnym ptaków wodno-błotnych, których stada osiągają tu liczebność powyżej 20 tys. osobników. Obserwuje się też olbrzymie koncentracje kaczek liczące ponad 40 tys. osobników, a także gęsi, których mieszane stada mogą liczyć ponad 188 tys. osobników. Stwierdzono, że obszar jest ostoją dla 20% populacji szlaku wędrówkowego gęsi zbożowej, 6% gęsi białoczelnych, przynajmniej 4% łabędzia krzykliwego, łabędzia niemego, krzyżówki i łyski. Jest to również znaczące w skali kraju pierzowisko ptaków, których zbiera się tu ponad 25 tys. osobników. Szczególnie ważne jest ono dla płaskonosów, głowienek, gęgaw, cyraneczek i żurawi w okresie pierzenia. Obszar jest również istotnym miejscem zimowania dla wielu gatunków ptaków. Gromadzi się tu do 50 bielików i 10% populacji szlaku wędrówkowego gęsi zbożowej. Spotykane są tu liczące ponad 20 tys. osobników, zimowe koncentracje ptaków wodno-błotnych.
Na obszarze stwierdzono występowanie 11 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, ok. 28 gatunków ptaków migrujących, niewymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej, 4 gatunki ssaków z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, 2 gatunki płazów, 1 gatunek ryby i jeden gatunek rośliny naczyniowej z tego załącznika. Ponadto jest to ostoja wielu rzadkich gatunków roślin, z których 8 znajduje się pod ochroną.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Do ostoi najłatwiej dotrzeć własnym transportem, koleją do Kostrzynia lub komunikacją autobusową.
Turystyka ekologiczna: O atrakcyjności ostoi stanowią jej walory przyrodnicze. Teren obszaru jest doskonały do uprawiania turystyki specjalistycznej, związanej z obserwacją przyrody. Ciekawe, szczególnie w okresie od kwietnia do lipca są dwie kolonie bocianów białych w Czarnowie i Kamieniu Małym. Powstała tu również sieć ścieżek edukacyjnych i muzeum Przyrodnicze w Kostrzynie, Muzeum Łąk w Owczarach. Na terenie obszaru istnieje możliwość wynajęcia przewodnika i zamówienia w dyrekcji Parku Narodowego "Ujście Warty" zajęć edukacyjnych dla grup zorganizowanych.
Turystyka kwalifikowana: piesza, rowerowa, konna, kajakowa, wędkarstwo. Służby Parku Narodowego "Ujście Warty" wyznaczyły drogi dostępne dla ruchu motorowerowego, rowerowego i pieszego. Na rzece Warcie dopuszczane jest uprawianie turystyki wodnej. Istnieją też szlaki, na które można wchodzić wyłącznie w grupach mniejszych niż 10 osób. Na obszarze parku narodowego, możliwa jest również turystyka wędkarska, której zasady określił jego dyrektor w odrębnym zarządzeniu. Rowery można wynająć w Kostrzynie, Słońsku i Witnicy, zaś sprzęt wodny tylko w Kostrzynie.
Turystyka krajoznawcza: Warto odwiedzić "Przyrodniczy Ogród Zmysłów", wieżę widokową w Chyrzynie (siedziba parku), obejrzeć ruiny zamku Joannitów i kościół w Słońsku, pozostałości miasta twierdzy Kostrzyn, zespół folwarczno-pałacowy i kościół w Dąbroszynie, pompownie w Słońsku, Chyrzynie i Kostrzynie oraz Muzeum Martyrologii i Męczeństwa w Słońsku, Muzeum Chwały Oręża Polskiego w Witnicy i znajdujący się w tej samej miejscowości Park Drogowskazów.
Największą bazę noclegów znajdziemy w Kostrzynie, kwatery można wynająć również w Słońsku i przy siedzibie parku narodowego w Chyrzynie.

Zagrożenia:

Do najpoważniejszych zagrożeń należą:

  • niedobór wody,
  • niepokojenie zwierząt przez wędkarzy, fotografów i obserwatorów przyrody.
  • wypas gęsi na terenie obszaru oraz zaprzestanie wypasu bydła i koni.
  • kłusownictwo i zanieczyszczenie wód.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Park Narodowy Ujście Warty - park narodowy
• Lemierzyce - rezerwat przyrody
• Pamięcin - rezerwat przyrody
• Park Krajobrazowy Ujście Warty - park krajobrazowy
• Obszar Chronionego Krajobrazu IV województwa lubuskiego - obszar chronionego krajobrazu
• Obszar Chronionego Krajobrazu XI województwa lubuskiego - obszar chronionego krajobrazu
• Obszar Chronionego Krajobrazu XIII województwa lubuskiego - obszar chronionego krajobrazu
• Słońsk - obszar z listy Ramsar

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• gąsiorek - ptak
• jarzębatka - ptak
• wodniczka - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• zimorodek - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• mewa mała - ptak
• szczudłak - ptak
• batalion - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• rybołów - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• łabędź czarnodzioby (mały) - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• czapla biała - ptak
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• minóg rzeczny - ryba
• łosoś atlantycki - ryba
• kiełb białopłetwy - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• ortolan - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• leniec bezpodkwiatowy

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim, http://www.gorzow.rdos.gov.pl Lubuska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Podgórna 7, 65-057 Zielona Góra, www.lotur.eu Biuro Turystyki Przyrodniczej "Dudek" w Słońsku. Lubuski Urząd Wojewódzki, Gorzów Wielkopolski Dyrekcja Parku Narodowego "Ujście Warty" w Chyrzynie

Jednostki administracyjne:

• Kostrzyn n. Odrą (gorzowski, woj. lubuskie)
• Bogdaniec (gorzowski, woj. lubuskie)
• Deszczno (gorzowski, woj. lubuskie)
• Witnica (gorzowski, woj. lubuskie)
• Górzyca (słubicki, woj. lubuskie)
• Słubice (słubicki, woj. lubuskie)
• Krzeszyce (sulęciński, woj. lubuskie)
• Słońsk (sulęciński, woj. lubuskie)