Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Kurpiowska

Kod obszaru:

PL156

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

59517 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Średniej wielkości ostoja obejmująca dolinę rzeki Pisy o naturalnym przebiegu oraz rozległe siedliska łąkowe z mozaiką zakrzaczeń i kompleksów leśnych. Dolina jest ważnym szlakiem migracji ptaków wodno-błotnych - podczas wiosennych i jesiennych wędrówek zatrzymuje się tu do kilkunastu tysięcy osobników (głównie gęsi i żurawie). Ostoja kurpiowska jest najważniejszą ostoją kraski w Polsce, a także jednym z ważniejszych w kraju lęgowisk bociana białego, kulika wielkiego, rycyka, lerki, świergotka polnego.

Obszar obejmuje dolny odcinek Pisy, od miejscowości Ptaki po miejscowość Mrągowniki. Na całej długości rzeka jest nieuregulowana i płynie naturalnym korytem, z licznymi starorzeczami, zastoiskami i zagłębieniami, niezwykle ważnymi dla ptaków. Pozostałe cieki w dolinie są zmeliorowane. Ostoja obejmuje także bagienną dolinę Rybnicy i jezioro Łacha, gdzie znajduje się m.in. noclegowisko żurawi oraz pierzowisko żurawi i kaczek. Do Pisy uchodzi kilka mniejszych rzek m.in.: kanał Turośl, kanał Serafin-Krusza, rzeka Skroda, rzeka Rybnica. W obrębie ostoi znajduje się też najlepiej zachowany fragment rzeki Sakwy oraz bagno Serafin. Na terenie doliny i ostoi dominują rozległe, ekstensywnie użytkowane łąki o zmiennym uwilgotnieniu. Lokalnie występują płaty łęgów i zakrzaczeń wierzbowych oraz płaty muraw napiaskowych, na wydmach bory sosnowe z licznym chrobotkiem. Piaszczyste wyniesienia porośnięte są sosną i jałowcem. Krajobraz ostoi jest bardzo urozmaicony, rozległe łąki poprzecinane są suchymi lasami, co stwarza świetne warunki bytowania dla wielu gatunków ptaków.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Preferowany dojazd to dotarcie pociągiem do Białegostoku, a stamtąd autobusem PKS bądź transportem własnym do wsi na terenie powiatu koleńskiego oraz łomżyńskiego.

Powiat kolneński

Teren powiatu charakteryzuje się zróżnicowanymi strefami krajobrazowymi, wynikającymi z bogato ukształtowanej powierzchni i walorów przyrodniczych. Od zachodu powiat przylega do Puszczy Kurpiowskiej zaś od północy do Puszczy Piskiej.

O atrakcyjności turystycznej powiatu decyduje przede wszystkim czyste, nieskażone środowisko, bogactwo lasów, czyste wody i bogate tradycje kulturowe, z ciągle żywą gwarą kurpiowską oraz kultywowaniem sztuki ludowej.

Przez powiat płynie rzeka Pisa - prawobrzeżny dopływ rzeki Narew. Posiada ona charakter rzeki nizinnej z licznymi, malowniczymi meandrami i starorzeczami. Główne dopływy Pisy na terenie powiatu to rzeki: Rybnica, Rudna, Wincenta i Skroda z dopływem Łabną. Rzeka Pisa płynie przez obszary rolniczo-leśne, stąd posiada bardzo wysokie walory rekreacyjno-wypoczynkowe. Jest znanym szlakiem wodnym, łączącym Jeziora Mazurskie z rzeką Narew, wykorzystywanym do organizacji spływów kajakowych.

Atrakcjami turystycznymi powiatu są również liczne zabytki. W rejestrze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zarejestrowano 65 zabytków nieruchomych z terenu powiatu kolneńskiego. Wśród nich są: kościoły, plebanie, cmentarze, zespoły dworskie, grodziska, układy urbanistyczne i dwory. Niestety stan większości tych obiektów wymaga sporych nakładów finansowych w celu nadania im cech atrakcji turystycznych. Jednym z pięknie odrestaurowanych zabytków jest dworek w Małym Płocku.

W związku z wymienionymi walorami środowiska przyrodniczego i zasobami kultury oraz dużym ruchem komunikacyjnym powoli rozwija się także infrastruktura i informacja turystyczna. Na obecną chwilę bazę noclegową zapewnia głównie Ośrodek Kozioł w Koźle k./Kolna wraz z kompleksem rekreacyjno-sportowym oraz nieliczne jeszcze gospodarstwa agroturystyczne, m. in. w Cieciorach, Popiołkach, Łasze i Koźle.

Powiat łomżyński

Walory przyrodnicze i krajobrazowe oraz historia i kultura północnego Mazowsza tworzą warunki dla rozwoju turystyki. Generalnie atrakcyjność turystyczną powiatu można określić czterema sowami „Biebrza – Narew – Łomża – Kurpiowszczyzna”. Te nazwy geograficzne są znane w Polsce, ale często nie utożsamiane z powiatem łomżyńskim. W turystyce ważniejsze są bowiem szlaki, miejsca i obszary ukształtowane przez naturę i historię oraz jakość oferty turystycznej niż doraźne ustalane granice administracyjne. Ta różnorodność oraz tranzytowe położenie na szlakach prowadzących na Mazury i Suwalszczyznę to ważne atuty powiatu łomżyńskiego.

Atrakcyjność turystyczną powiatu podkreślają przede wszystkim:

  • Biebrzański Park Narodowy,
  • Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi,
  • Obszar chronionego krajobrazu doliny dolnej Narwi i Puszczy Kampinoskiej (docelowo Kurpiowskiego Parku Krajobrazowego),
  • Lasy Pniewskie,
  • Lasy Czerwonego Boru,
  • Rzeki Biebrza, Narew i Pisa stanowiące z dopływami szlaki turystyki wodnej i miejsca rekreacji,
  • Miejsca atrakcyjne dla przyrodników, szczególnie dla ornitologów, osób podglądających naturalną przyrodę, wędkarzy, myśliwych, grzybiarzy, a także dla organizacji rajdów, szkół przetrwania itp.
  • Średniowieczne grodziska w: Samborach, Wiźnie, Pieńkach-Grodzisku, a szczególnie w Starej Łomży (związane z 1000-letnią historia chrześcijaństwa na tych ziemiach)
  • Zabytki: Wizny, Łomży, Drozdowa, Nowogrodu, Szczepankowa, Dobregolasu oraz kompleks carskich fortów w Piątnicy
  • Muzea: Przyrody w Drozdowie, Północno-Mazowieckie w Łomży z największa atrakcją turystyczną powiatu Skansenem Kurpiowskim w Nowogrodzie ( z uruchomioną karczmą kurpiowską )
  • Oryginalna i żywa kultura kurpiowska w gminach Zbójna i Nowogród
  • Ciekawa architektura wsi od budowli z kamienia polnego do drewnianych obiektów Kurpiowszczyzny
  • Tradycje związane z wydobywaniem i obróbką bursztynu na terenie Puszczy Kurpiowskiej
  • Specyfika potraw kurpiowskich i regionalnej kuchni łomżyńskiej

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenia w ostoi:

  • zabudowa mieszkaniowa i letniskowa w dolinach rzek, co na trwale powoduje płoszenie ptaków i niszczenie ich siedlisk;
  • zamiana trwałych użytków zielonych na grunty orne, wczesne koszenie łąk, zwiększenie liczby pokosów oraz dawek nawozów przede wszystkim pochodzenia azotowego.

Inne ważne zagrożenia w ostoi:

  • udrożnianie rowów melioracyjnych (przesuszanie łąk), tworzenie nowych rowów i zbiorników retencyjnych, co w efekcie osusza teren;
  • wyrąb drzew dziuplastych, usuwanie martwego drewna z lasu, zagęszczanie sieci szlaków zrywkowych i dróg leśnych, prowadzenie prac rębnych w okresie lęgowym ptaków;
  • dzikie wysypiska śmieci;
  • nadmierna presja ze strony wędkarzy.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Łokieć - rezerwat leśny
• Równina Kurpiowska i Dolina Dolnej Narwi - rezerwat leśny
• Ciemny Kąt - rezerwat leśny
• Tabory - rezerwat leśny
• Torfowisko Serafin - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• batalion - ptak
• bączek - ptak
• bąk - ptak
• bielik - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• czajka - ptak
• czapla biała - ptak
• derkacz - ptak
• dubelt - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• gągoł - ptak
• gąsiorek - ptak
• jarzębatka - ptak
• kania ruda - ptak
• kropiatka - ptak
• krwawodziób - ptak
• lelek - ptak
• lerka - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• łęczak - ptak
• muchołówka mała - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• ortolan - ptak
• podróżniczek - ptak
• puchacz - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• rybołów - ptak
• rycyk - ptak
• świergotek polny - ptak
• trzmielojad - ptak
• włochatka - ptak
• żuraw - ptak
• nurogęś - ptak
• myszołów włochaty - ptak
• bekasik - ptak
• kulik wielki - ptak
• gołąb siniak - ptak
• sowa błotna - ptak
• kraska - ptak
• dudek - ptak
• srokosz - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok, tel. 85 740 69 81 wew. 10, fax. 85 740 69 82, www.bialystok.rdos.gov.pl, e-mail: biuro.bialystok@rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Kolno (kolneński, woj. podlaskie)
• Turośl (kolneński, woj. podlaskie)
• Zbójna (łomżyński, woj. podlaskie)
• Kadzidło (ostrołęcki, woj. mazowieckie)
• Myszyniec (ostrołęcki, woj. mazowieckie)
• Łyse (ostrołęcki, woj. mazowieckie)
• Pisz (piski, woj. warmińsko-mazurskie)