Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Półwysep Helski

Kod obszaru:

PL162

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

3716 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Ostoję stanowi Półwysep Helski wraz z terenami przyległymi u jego nasady. W okresie wiosennym jest to jeden z najważniejszych korytarzy migracyjnych dla ptaków w Polsce.

Ostoja obejmuje całość Półwyspu Helskiego o długości 34 km i szerokości od 150 m w okolicach Chałup do 3 km na cyplu w części końcowej. Całkowita powierzchnia to ponad 3 200 ha. Półwysep oddziela Zatokę Pucką oraz częściowo Zatokę Gdańską od Morza Bałtyckiego.

Zasadniczą część półwyspu stanowią wydmy biegnące równolegle do linii brzegowej. Ich średnia wysokość waha się od 2 do 7 m. Większość obszaru porastają lasy, głównie bory suche, rzadziej acydofilne dąbrowy, bory wilgotne czy brzeziny bagienne oraz olsy. Od strony zatoki znajduje się wąski pas zakrzaczeń wierzby i róży pomarszczonej, oraz niewielkie płaty muraw napiaskowych. W szerszych miejscach półwyspu, na tzw. równinach nadzatokowych w okolicy Chałup i Jastarni, ciągną się podmokłe łąki oraz torfowiska. Ich walory przyrodnicze znacznie w ostatnich latach zubożały lub wręcz zanikły na skutek zasypywania, osuszania oraz zmiany sposobu użytkowania. U nasady półwyspu, w okolicach Władysławowa, zlokalizowane są podmokłe łąki o charakterze solniskowym chronione jako rezerwat.

Na terenie ostoi znajduje się 6 miejscowości, największe z nich to Hel, Jastarnia i Władysławowo. Jest to teren bardzo atrakcyjny turystycznie, co przyczynia się do szybkiego rozwoju miejscowości oraz infrastruktury turystycznej, które razem zajmują już przeszło 20% powierzchni ostoi.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Samochodem: Jadąc w kierunku Gdańska zalecam skorzystać z obwodnicy trójmiejskiej - prze Pruszczem Gdańskim w lewo (oznakowanie: Szczecin, Gdynia).Ta szybka droga (ponad 30km) kończy się na początku Gdyni i ponownie skręcamy w lewo (oznakowanie: Szczecin, Kołbaskowo). Na 9 km (po zjechaniu z obwodnicy) w miejscowości REDA skręcamy w prawo (oznakowanie: Władysławowo, Hel)

PKP Lub PKS: Najlepiej skorzystać z połączeń bezpośrednich. W okresie letnim są uruchamiane pociągi nawet z południa Polski. (wszystkie połączenia w kierunku Helu przebiegają przez Władysławowo). W przypadku braku połączenia bezpośredniego należy dojechać do Gdyni (nie do Gdańska). W Gdyni jest wspólny dworzec PKP i PKS z dogodnymi połączeniami. Dodatkowe wsparcia stanowią busy, które również odjeżdżają spod gdyńskiego dworca.

Władysławowo:

  • Hallerówka: Domek muzeum z izbą pamięci poświęconą generałowi Józefowi Hallerowi von Hallenburg.
  • Port morski
  • Aleja Gwiazd Sportu –na promenadzie od 2000r. umieszczane są tablice (granitowe bloki ważące po 200kg.) z odlanymi z brązu wmurowanymi gwiazdami, na których widnieją nazwiska sportowców i trenerów.
  • Dom Rybaka - największy budynek we Władysławowie. Budynek wzniesiony w latach 50. XX wieku jako hotel dla rybaków. Obecnie pełni funkcję budynku urzędu miasta, a wieża stanowi punkt widokowy. Niższy taras położony jest na wysokości 45 m n.p.m., a wyższy – 63 m n.p.m. Z wieży widać panoramę miasta, morze, przylądek Rozewie, Zatokę Pucką i Mierzeję Helską.
  • Latarnia Morska Rozewie – latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona na przylądku Rozewie
  • Prywatne Muzeum Motyli
  • Kościół pw. Wniebowzięca NMP
  • Obelisk „Gwiazda Północy” w Jastrzębiej Górze - wyznaczający określone w 2000 roku, w wyniku pomiarów geodezyjnych, miejsce najdalej wysunięte na północ Polski - 54o50'11".
  • Kapliczka księży Jezuitów oraz kościół pw. Św. Ignacego Loyoli
  • Obelisk upamiętniający wyratowanie z morskich odmętów króla Zygmunta III Wazę (Jastrzębia Góra) po nieudanej wyprawie do Szwecji.
  • Muzeum Latarnictwa Morskiego mieszczące się w budynku latarni w Rozewiu.
  • Izba Pamięci Stefana Żeromskiego, znajdująca się w latarni w Rozewiu.

Jastarnia:

  • Chata rybacka: Zbudowana w 1881 roku z wykorzystaniem jako budulca wyrzuconych przez morzepozostałości rozbitych okrętów. Wyposażenie z XIX w.
  • Muzeum Pod Strzechą: Prywartne muzeum, które powstało dzięki zamiłowaniu do historii narodowej ziemi kaszubskiej Juliusza Strucka. W tym samym budynku znajduje się warsztat szkutniczy prowadzony od pokoleń przez rodzinę Strucków.
  • Zbiory rybackie w bosmanacie portu: Dwie, cieszące się dużym zainteresowaniem turystów sale wystawiennicze z unikatowym sprzętem rybackim zebranym przez bosmana Jana Wysockiego.
  • Skansen fortyfikacji: cztery ciężkie schrony bojowe o kryptonimach "SARAGOSSA", "SOKÓŁ", "SABAŁA", i "SĘP" - pozostałości fortyfikacji zbudowanych w 1939 r., które przedzielając w poprzek Mierzeję Helską (między Jastarnią i Kuźnicą) zamykały w ten sposób dostęp do półwyspu od strony lądu.

Hel:

  • Latarnia Morska: Latarnia Morska (41,5 metra), to zapierający dech w piersiach i na długo pozostający w pamięci punkt widokowy Helu.
  • Muzeum Rybołówstwa w Helu: Muzeum mieści się w zabytkowym poewangelickim kościele pod wezwaniem Piotra i Pawła, w położonym w centrum miasta, tuż obok portu.
  • Port Rybacki: Zbudowany został w latach 1882-83 przez rząd pruski. Pierwotnie przystań kutrów i lodzi rybackich osłaniał falochron o konstrukcji drewnianej, który zajmował obszar odpowiadający obecnemu basenowi wewnętrznemu. Dopiero kolejne modernizacje, dokonane przez rząd II Rzeczypospolitej w latach 1924-25 i 1929-33, doprowadziły do uzyskania konkretnej konstrukcji i powierzchni. Na terenie portu znajdują się przedsiębiorstwa połowowe oraz budynki i hale niezbędne do funkcjonowania przetwórstwa rybnego. Port daje schronienie kutrom i lodziom rybackim, a także pelni funkcję przystani dla wodolotów i statków wycieczkowych.
  • Muzeum Obrony Wybrzeża: Końcowy odcinek Półwyspu Helskiego - dawny "Rejon Umocniony Hel" (RUH) jest niespotykaną perłą umocnień artyleryjskich, które powstawały od 1920 roku, a więc jeszcze przed utworzeniem RUH w 1936 i były rozbudowywane aż do rozformowania batalionów artylerii morskiej w 1974 roku, a więc przez 54 lata.
  • Fokarium: W basenach fokarium znajdują się foki szare, które należały kiedyś do gatunku najpowszechniej występującego w rejonie Bałtyku Południowego, ale nieomal całkowicie wytępionego wskutek intensywnych i długotrwałych polowań.
  • Checz Kaszubska: Jest to stary zrekonstruowany domek rybacki o budowie ryglowej, który jest pozostałością po budownictwie kaszubskim z przełomu XVIII i XIX wieku. Charakteryzuje się tym, że ma drewniany szkielet i ciemne belki wypełnione białymi fragmentami ścian. Na uwagę zasługują dzielone drzwi z osobno otwierającą się częścią dolną i górną. Wewnątrz znajdują się izby, dwa pomieszczenia socjalne oraz poddasze.

Turystyka aktywna:

Własysławowo:

  • Szlak niebieski - Nadmorski (Rozewski)Krokowa-Ostrowo-Jastrzębia Góra-Rozewie-Władysławowo-28,1km
  • Szlak niebieski - Nadmorski (Rybacki)Władysławowo-Chałupy-Kuźnica-Jastarnia-Jurata-25,7 km
  • Liczne trasy rowerowe
  • Wąwóz Chłapowski, zwany przez Kaszubów "Rudnikiem". Dolina Chłapowska to rezerwat zajmujący 24,83 ha powierzchni.
  • Wąwóz Lisi Jar w Jastrzębiej Górze - kiedyś miał około 10 km długości, jednak Bałtyk pochłonął znaczną jego część. Lisi Jar stanowi rozcięcie erozyjne pomiędzy Rozewiem a Jastrzębią Górą o głębokości 50 metrów i stromych zboczach porośniętych bukowym lasem.
  • Klifowy brzeg (32,8 m n.p.m.) w Jastrzębiej Górze.

Jastarnia:

  • Ścieżka Przyrodnicza Torfowe Kłyle w Jastarni
  • Ścieżka Przyrodnicza w Kuźnicy na Górę Libek
  • Ścieżka Przyrodnicza w Juracie - Żyzne Lasy z Orlicą

Hel:

  • Ścieżka rowerowa prowadzi do Helu przez cały Półwysep Helski, a długość ścieżki przyrodniczo-rowerowej z Helu do Juraty wynosi 10 km
  • Park linowy Ju-huu!!! w Helu. Całość tworzą specjalnie przygotowane systemy linowe rozwieszone na drzewach na wysokości 6-8 metrów.
  • nurkowania na wrakach Zatoki Gdańskiej.

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi

  • budowa wysokich obiektów wystających ponad granice lasu, np. napowietrznych linii przesyłowych, elektrowni wiatrowych, wysokich budynków, anten itp.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Nadmorski - rezerwat leśny
• Słone Łąki - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• rybołów - ptak
• czapla biała - ptak
• jastrząb - ptak
• krogulec krótkonogi - ptak
• myszołów włochaty - ptak
• myszołów zwyczajny - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzeł przedni - ptak
• pustułka - ptak
• drzemlik - ptak
• kobuz - ptak
• sokół wędrowny - ptak
• żuraw - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku, ul. Chmielna 54/57 , 80-748 Gdańsk, tel.: (58) 68 36 800, fax: (58) 68 36 803, email: wsr@gdansk.uw.gov.pl, www.gdansk.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Hel (pucki, woj. pomorskie)
• Jastarnia (pucki, woj. pomorskie)
• Władysławowo (pucki, woj. pomorskie)