Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Lasy Radłowskie

Kod obszaru:

PL151

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

14764 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Średniej wielkości ostoja leśno-łąkowa z licznymi zbiornikami wodnymi (starorzecza, stawy rybne i zbiorniki pożwirowe). Jedna z najważniejszych w kraju ostoi lęgowych dla puszczyka uralskiego i rycyka, a także ważne w regionie miejsce gniazdowania lelka, muchołówki białoszyjej i bączka.

Ostoja leży na terenie Kotliny Sandomierskiej, między Progiem Karpackim na południu i doliną Wisły na północy. Część północna znajduje się w mezoregionie Niziny Nadwiślańskiej obejmującej dolinę Dunajca od wschodu i dolinę Wisły od północy, natomiast część południowa wchodzi w skład Podgórza Bocheńskiego. Obszar ten ma charakter płaskiej równiny z niewielkimi wyniesieniami wznoszącymi się maksymalnie na wysokość 206 m n.p.m. Podłoże zbudowane jest z utworów piaszczysto-gliniastych i żwirowo-piaszczystych, pokrytych na ogół przez gleby piaszczyste i mady.

Większość ostoi pokrywają lasy zgrupowane w jednym dużym kompleksie leśnym o powierzchni ok. 80 km', będącym pozostałością prastarej Puszczy Sandomierskiej. W lasach tych dominują siedliska borowe, które są głównie reprezentowane przez bór mieszany sosnowo-dębowy (80% powierzchni leśnej), występujący tutaj w wariancie wilgotnymi świeżym. Siedliska grądowe, łęgi i olsy występują fragmentarycznie, tworząc zwykle płaty o niewielkiej powierzchni, często silnie zmienione w wyniku gospodarki leśnej.

Ważnym elementem krajobrazu ostoi są zbiorniki wodne. Naturalne zbiorniki wodne reprezentowane są wyłącznie przez starorzecza rzeki Kisieliny i Dunajca. Pozostaje zbiorniki nie mają naturalnego pochodzenia. W ich skład wchodzą śródleśne stawy rybne o łącznej powierzchni 110 ha, na których dość intensywnie prowadzona jest gospodarka rybacka. Stawy te charakteryzują się stosunkowo dobrze rozwiniętą przybrzeżną roślinnością wynurzoną oraz obecnością zadrzewionych wysp. Największy udział w powierzchni ostoi mają zbiorniki pożwirowe, skupione w kilku kompleksach zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie lasów, zarówno od strony wschodniej, jaki zachodniej. Poszczególne zbiorniki różnią się między sobą stopniem sukcesji, obecnością lub brakiem wysp i całkowitą powierzchnią (od 0,1 do 93 ha).

Istotnym elementem przyrodniczym są także niewielkie śródleśne łąki oraz duże obszary łąkowe zlokalizowane w północnej i wschodniej części ostoi. W większości są to ekstensywnie użytkowane łąki rajgrasowe i trzęślicowe występujące na wilgotnym lub podmokłym podłożu, często z licznymi zaroślami i zakrzaczeniami wierzbowymi.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Turystyka krajoznawcza

Zabytki Ziemi Brzeskiej:

  • Zamek w Dębnie. Jest unikalną zabytkową budowlą w skali kraju. Jest to niemal jedyny zachowany w Polsce, w prawie niezmienionym kształcie obiekt późnośredniowiecznej architektury świeckiej o cechach gotyku i renesansu. Zamek został zbudowany w latach 1470 - 80 przez muratora Marcina Proszko i jego ucznia Jana z Krakowa na zlecenie kasztelana krakowskiego Jakuba Odrowąża.
  • Zamek w Czchowie. Wzniesiono go w połowie XIV wieku jako ważną warownię w piastowskim systemie obrony granic Królestwa Polskiego w miejsce stróży z XII - XIII w., której zadaniem było strzeżenie szlaku handlowego z Węgier.
  • Zamek Tropsztyn w Wytrzyszczce. Jest rekonstrukcją warowni z XIII wieku wybudowanej na skalnym wzgórzu nad Dunajcem. Warownia ta usytuowana była przy ważnych w średniowieczu szlakach handlowych: szlaku wodnym Dunajca i lądowym Trakcie Węgierskim.
  • Pałac Goetz-Okocimskich. Pałac został wybudowany końcem XIX wieku przez Jana II Albina Goetza -Okocimskiego, właściciela okocimskiego browaru oraz jego żonę hr. Zofię z Sumińskich.
  • Gród na Wzgórzu Bocheniec. W Jadownikach, na wzgórzu Bocheniec (na płd-wsch od Brzeska), znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu. Był to jeden z ważniejszych obiektów architektury obronnej doby plemiennej, związany z istniejącym w Małopolsce państwem Wiślan. Gród istniał w IX - X w., a jego upadek wiązał się z kryzysem starej organizacji w czasach pierwszych Piastów.
  • Dwór w Dołędze
  • Dwór w Biskupicach Melsztyńskich.
  • Dwór w Kątach. Wybudowany został ok. 1900 r.
  • Dwór w Przyborowie. Pochodzi on z II poł. XIX wieku.
  • Dwór w Wokowicach. Jest to obiekt murowany, parterowy, ale podpiwniczony. Posiada dwutraktowy układ pomieszczeń i czterospadowy dach, a od frontu murowaną altanę wejściową. Po jego południowej stronie znajduje się niewielkie założenie ogrodowe.
  • Dwór w Szczurowej. Wzniesiony został w latach 1856-1860 przez ówczesnych właścicieli dóbr szczurowskich, Anastazji z Chwalibogów i Jana Kępskich.
  • Dwór w Zaborowie. Obecny dwór został zbudowany po 1877 r. Wzniesiony jest na planie kwadratu, po części piętrowy, ale podpiwniczony. Nakryty jest płaskim dachem. Główne wejście do dworu poprzedza wgłębny portyk o dwóch drewnianych kolumnach.

Turystyka aktywna

Szlaki turystyczne:

  • Małopolski Szlak Architektury Drewnianej, który jest jedną z największych turystycznych atrakcji naszego regionu. Na terenie powiatu brzeskiego zostały do niego wpisane niektóre obiekty architektury sakralnej oraz: zabytkowe, drewniane domy w Biesiadkach z początku XX w., zespół zabudowy stodolnej w Uściu Solnym z 2 poł. XIX w., a także zespół charakterystycznych dla regionu Małopolski chałup budowanych w stylu krakowskim w Mokrzysce.
  • okrężny szlak turystyczny (koloru czerwonego) przebiegający przez południową część powiatu brzeskiego. Liczy on blisko 50 km. Szlak przebiega przez ciekawe pod względem turystycznym i historycznym miejscowości: Brzesko, Jasień, Poręba Spytkowska, Gosprzydowa, Tymowa, Czchów, Złota, Okocim. Wędrujący zaliczą po drodze między innymi grodzisko z VIII-X w. na Bocheńcu, ruiny średniowiecznego zamku w Czchowie, pałac Goetzów oraz wiele zabytkowych obiektów sakralnych np. kościół w Jasieniu, Tymowej, Złotej. Początek i koniec szlaku znajduje się na stacji PKP w Brzesku. Wędrówki tym szlakiem można rozpocząć w dowolnym miejscu.

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi

  • wycinka starych drzewostanów i niszczenie siedlisk łąkowych w wyniku wydobycia kruszyw.

Inne ważne zagrożenia w ostoi

  • prowadzenie zabiegów gospodarczych w okresie rozrodu ptaków;
  • usuwanie martwych drzew z lasu;
  • obniżanie się poziomu wód gruntowych;
  • zarastanie łąk (brak wypasu lub wykaszania).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Lasy Radłowskie - rezerwat leśny
• Radłowsko-Wierzchosławicki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bączek - ptak
• bąk - ptak
• bielik - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• cyraneczka - ptak
• cyranka - ptak
• czajka - ptak
• czapla biała - ptak
• derkacz - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• gąsiorek - ptak
• jarząbek - ptak
• jarzębatka - ptak
• kropiatka - ptak
• krwawodziób - ptak
• bekas kszyk - ptak
• lelek - ptak
• lerka - ptak
• mewa czarnogłowa - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• ortolan - ptak
• podgorzałka - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybołów - ptak
• rycyk - ptak
• samotnik - ptak
• sieweczka rzeczna - ptak
• słonka - ptak
• świstun - ptak
• trzmielojad - ptak
• perkoz zausznik - ptak
• zielonka - ptak
• zimorodek - ptak
• perkoz rdzawoszyi - ptak
• kormoran mały - ptak
• dudek - ptak
• srokosz - ptak
• brzegówka - ptak
• mewa śmieszka - ptak
• mewa siwa - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, ul. Smoleńsk 29-31, 31-112 Kraków, tel. (12) 61 98 120, (12) 61 98 121, fax: (12) 61 98 122, e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, www.krakow.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Radłów (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wierzchosławice (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wietrzychowice (tarnowski, woj. małopolskie)
• Wojnicz (tarnowski, woj. małopolskie)
• Szczurowa (brzeski (małopolskie), woj. małopolskie)