Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dorzecze Stobrawy

Kod obszaru:

PL146

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

35521 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Średniej wielkości ostoja obejmująca środkową i dolną część dorzecza rzeki Stobrawy. Dominuje tu krajobraz leśny z mozaiką terenów otwartych, zajmujących ok. 1/5 powierzchni ostoi. Jest to ważne w skali kraju lęgowisko bielika, włochatki, dzięcioła zielonosiwego, a także ważne miejsce występowania migrujących ptaków wodno-błotnych (szczególnie gęsi zbożowych).

Ostoja znajduje się we wschodniej części Niziny Śląskiej — na Równinie Oleśnickiej i Równinie Opolskiej. Obejmuje środkową i dolną część dorzecza Stobrawy. W ostoi dominuje krajobraz fluwioglacjalny z równinami i falistymi obszarami sandrowymi oraz obniżeniami wykorzystywanymi przez cieki wodne. Charakterystycznymi elementami są wydmy i zabagnione obniżenia terenu. Dominują gleby bielicowe i torfowe.

Pomimo wielowiekowego użytkowania jest to jeden z najcenniejszych przyrodniczo fragmentów niżu Śląska. Obszar ostoi jest zróżnicowany pod względem siedliskowym: pośród rozległych drzewostanów borowych (głównie bór świeży i mieszany) zachowały się duże płaty olsów oraz enklawy grądów i buczyn. Są to pozostałości dawnej Puszczy Śląskiej. We wschodniej i centralnej części ostoi dominują obszary zalesione, część zachodnia ma charakter mozaiki pól, łąk i niedużych kompleksów leśnych. Większe połacie podmokłych łąk utrzymały się jedynie w rejonie wsi Miejsce, Krzywa Góra i Kuźnica Katowska. Stosunkowo słaba żyzność gleb i wysoki poziom wód powodują że gospodarka rolna ma tu częściowo charakter ekstensywny, a na niektórych obszarach zachowały się (mimo prób osuszania) miejsca podmokłe i stale wilgotne. Prowadzenie ekstensywnej gospodarki rolnej, a zwłaszcza hodowli i kultywowania wypasu bydła, jest gwarancją dalszego funkcjonowania łąl4 i pastwisk.

Główna rzeka ostoi — Stobrawa — to niewielka (ok. 78 km długości) nizinna rzeka, mająca swe źródła w rejonie Olesna, na północy Górnego Śląska. Lewobrzeżne dopływy Stobrawy to Bogacica i Budkowiczanka, a prawobrzeżne — Oziąbel i Wolczyński Strumień. W ostoi zlokalizowanych jest także ok. 18 kompleksów stawowych o łącznej powierzchni ok. 1 100 ha. Największe kompleksy stawowe to Bielice-Przygorzele-Miejsce (ok. 180 ha), Krzywa Góra (ok. 125 ha) i Winna Góra (ok. 85 ha). Na stawach duże płaty szuwarów występują rzadko, z reguły na największych kompleksach.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Preferowany dojazd to dotarcie pociągiem do Opola lub miejscowości Brzeg, a stamtąd autobusem PKS bądź transportem własnym do miejscowości na terenie ostoi.

Obszary o wysokiej wartości kulturowo-krajobrazowej gminy.

Walory dziedzictwa przyrodniczego są często powiązane z dziedzictwem kulturowym i zasługują na wspólną ochronę. Krajobraz kulturowy jest jednym z najważniejszych składników dziedzictwa kulturowego, a jego ochrona jest najistotniejszym czynnikiem kształtowania tożsamości i osobowości mieszkańców gminy. Obszar gminy Popielów położony jest w strefie krajobrazu kulturowego, całkowicie ukształtowanego przez człowieka. W jego obrębie powszechnie występują ekosystemy rolnicze (agrocenozy) - intensywnie użytkowane oraz zabudowa gospodarska.

Obszar gminy Popielów, prawie w całości (bez fragmentu w zachodniej części) leży w obrębie zabytkowego krajobrazu kulturowego o predyspozycjach parku kulturowego wyróżnionego przez Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków:

  • „Krajobraz osiedleńczy Doliny Odry" - wymagający ochrony i rewaloryzacji,
  • „Krajobraz Reliktów Puszczy Odrzańskiej" wymagający ochrony i rewaloryzacji.

W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Popielów wyznaczono cenne układy i elementy zabytkowe i krajobrazowe, które proponuje się do objęcia ochroną prawną poprzez m.in. ustanowienie strefy ochrony krajobrazu kulturowego:

  • wieś Karłowice (proponowana strefa B ochrony konserwatorskiej obejmująca zabytkowy układ zabudowy folwarcznej i usługowo-produkcyjnej wraz z zamkiem oraz otaczającym go parkiem krajobrazowym i fosą),
  • wieś Siołkowice Stare, Lubienie, Siołkowice Nowe i Kaniów (strefa ochrony krajobrazu kulturowego),
  • wieś Popiełów (ochrona wartości kulturowych - układ ulicowo-placowy, osiedle robotników kolejowych), wieś Kurznie (ochrona wartości kulturowych - układ wsi kmiecej - owalnicy).
  • ochrona ciągu widokowego na drodze z nr 1348 relacji Wołczyn - Odłogi na odcinku Wapienniki -Karłowice z widokiem na miejscowość Karłowice.

Turystyka aktywna

Na terenie gminy wyznaczona jest ścieżka przyrodnicza "Dolina Odry" autorstwa Teresy i Henryka Hadaszów.

Na ternie gminy wyznaczone i bardzo dobrze opisane są ścieżki rowerowe, ponieważ gmina Popielów zrealizowała zadanie pn."Rowerem po Śląsku-oznakowanie i częściowa modernizacja tras rowerowych w gminie Popielów"

W Kluczborku warto zobaczyć:

  • Wieżę widokową kościoła ewangelickiego pw. Zbawiciela z XIV w. w Kluczborku (czynna: maj-wrzesień środa, piątek, sobota 15:00 - 17:00)
  • Kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Kluczborku Został wzniesiony w stylu neogotyckim w latach 1911-1913 w południowej części miasta, obok dużego parku miejskiego. Konsekrowany 1 czerwca 1913 roku przez ks. kardynała Jerzego Koppa z Wrocławia.
  • Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kluczborku - Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła nastąpiło 6 listopada 1983r. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa poświęcono 28 czerwca 1987r. Kościół NSPJ otrzymał tytuł Mister Architektury Opolszczyzny w 1988roku.
  • Kościółek drewniany pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z przełomu XV/XVI w. w Bąkowie - należy do najstarszych i najbardziej interesujących w rejonie kluczborskim. Zbudowany na przełomie XV/XVI wieku, ok. 1550 r. został przejęty przez protestantów i przebudowany; od 1945 r. ponownie katolicki. Kościół późnogotycki, orientowany, konstrukcji zrębowej, na podmurowaniu ceglanym oszalowanym deskami. Wieża konstrukcji szkieletowo-slupowej. W kościele zachowały się polichromie ścienne z XVI wieku ze scenami Zwiastowania, Wniebowstąpienia i Zesłania Ducha Św. Prawdziwą perełką jest ołtarz główny -najstarszy na Śląsku tryptyk gotycki z 1370 r. /wysokość 2,97 m./. Wykonany został jako ołtarz maryjny, należący do kręgu Madonn na Lwie.
  • Muzeum im. Jana Dzierżona w Kluczborku (czynne: wtorek, środa, czwartek, piątek 10:00 - 15:30, niedziela 10:00 - 13:30)
  • Pasiekę Zarodową w Maciejowie, gdzie znajduje się Izba Pamięci ks. dr. Jana Dzierżona (czynna cały rok)
  • Ośrodek Turystyczno-Wypoczynkowy w Bąkowie (czynny od 1 czerwca do 30 września 9:00 - 18:00)
  • Krytą pływalnię (czynną cały rok (oprócz sierpnia) poniedziałek - piątek 17:00 - 21:00, sobota 8:00 - 21:00, niedziela 10:00 -18:00)
  • Zabytkową kuźnię i piekarnię w Kuniowie
  • Aleję Dębów w Nowej Bogacicy - Jeden z najcenniejszych pomników przyrody w gminie Kluczbork - "Aleja Dębów" znajduje się w Nowej Bogacicy - Zameczek. Aleja liczy 9 okazów dębu szypułkowego i rośnie wzdłuż drogi z miejscowości Piece. Wiek drzew określa się na 400 lat, obwody pni 440 - 640 cm, wysokość14-25 m (nr rej. 65). Na podwórzu osady leśnej rośnie także godny uwagi dąb szypułkowy (250 lat) o obwodzie pnia 400cm, wysokości 20 m (nr rej. 78). Do starodrzewu rosnącego w pobliżu wsi Nowa Bogacica należą również dwa drzewa gat. buk zwyczajny (270 lat, obwód 365 i 410 cm, wys. 26 m).W miejscowości Piece rozpoczyna się również jedna ze ścieżek przyrodniczych Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.
  • Park miejski w Kluczborku
  • Stadninę koni w Bąkowie-Brzezinki

Turystyka aktywna

Istnieją dwa oznakowane szlaki rowerowe:

  • Szlak nr 1. "Gościnne zagrody 40 km" Szlak rozpoczyna się przy kluczborskim Rynku na ulicy Kopernika. Kluczbork-Bąków-Brzezinka-Biadacz-Maciejów-Łowkowice-Kluczbork - Kluczbork
  • Szlak nr 2. "Szlakiem dawnego rzemiosła i pomników przyrody 44 km" Trasa ta rozpoczyna się również przy kluczborskim Rynku na ulicy Kopernika. Kluczbork-Kuniów-Bazany-Borkowice-Zameczek-Bogacica-Smardy-Krzywizna-Łowkowice-Kluczbork - Kuniów

Na stronie internetowej Kluczborka można zapoznać się z wyznaczonymi szlakami pieszymi „Spacer po Kluczborku” oraz „ Szlak rekreacyjny”.

Gastronomia i noclegi:

Kluczbork posiada bogatą ofertę hoteli, pensjonatów oraz gospodarstw agroturystycznych (w okolicach miasta) a także restauracji i barów.

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi:

  • polowania - zabijanie grążyc wodzących nielotne pisklęta oraz wypłaszanie zgrupowań różnych gatunków Anseriformes w okresie migracji jesiennych, strzelanie do ptaków nierozpoznanych, zatrucia ptaków ołowiem pochodzącym ze śrucin.

Inne ważne zagrożenia w ostoi

  • zaniechanie dotychczasowego użytkowania rolnego, intensyfikowanie użytkowania ornego, uprawa łąk, wypalanie roślinności, zamiana trwałych użytków zielonych na grunty orne;
  • wyrąb starodrzewu i drzew dziuplastych, usuwanie martwego drewna z lasu;
  • regulacja cieków wodnych, usuwanie krzewów i drzew z brzegów rzek;
  • wzrost antropopresji — zabudowa terenów dotychczas niezabudowanych, zrzuty ścieków komunalnych, penetracja siedlisk przez ludzi i zwierzęta domowe (głównie psy i koty);
  • bezpośrednie zagrożenie ze strony rozwijającej się turystyki (płoszenie, niszczenie gniazd, zabijanie ptaków), niszczenie siedlisk przez wydeptywanie;
  • drapieżnictwo inwazyjnych gatunków ssaków — norki amerykańskiej i jenota.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Stobrawski Park Krajobrazowy (52 636 ha; 1999) - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• derkacz - ptak
• siewka złota - ptak
• włochatka - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• rybołów - ptak
• żuraw - ptak
• łabędź czarnodzioby (mały) - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• gęś białoczelna - ptak
• gęś zbożowa - ptak
• bernikla białolica - ptak
• bielaczek - ptak
• nur czarnoszyi - ptak
• nur rdzawoszyi - ptak
• podgorzałka - ptak
• bączek - ptak
• czapla biała - ptak
• czapla nadobna - ptak
• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• drzemlik - ptak
• zielonka - ptak
• batalion - ptak
• słonka - ptak
• łęczak - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• rybitwa wielkodzioba - ptak
• lelek - ptak
• mewa czarnogłowa - ptak
• mewa mała - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu, ul. 1-go Maja 6, 45-068 Opole, tel: (77) 44-72-320 fax: (77) 44-72-335, e-mail: RDOS.opole@rdos.gov.pl, www.opole.rdos.gov.pl

Kluczborsko-Oleska Lokalna Organizacja Turystyczna, ul. Katowicka 1 pok.410, 46-200 Kluczbork, www.kolot.republika.pl

Jednostki administracyjne:

• Kluczbork (kluczborski, woj. opolskie)
• Lasowice Wielkie (kluczborski, woj. opolskie)
• Świerczów (namysłowski, woj. opolskie)
• Łubniany (opolski (opolskie), woj. opolskie)
• Popielów (opolski (opolskie), woj. opolskie)
• Dobrzeń Wielki (opolski (opolskie), woj. opolskie)