Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Czarnej (ob. ptasi)

Kod obszaru:

PL142

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

39846 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Średniej wielkości ostoja obejmująca niewielką, dobrze zachowaną dolinę rzeczną wraz z sąsiadującymi z nią kompleksami leśnymi. W górnej części przeważają bory mieszane i sosnowe, w dolnej łąki, pastwiska i niewielkie lasy. Ważna w skali kraju ostoja derkacza i cietrzewia, siedlisko ostatniej tak licznej populacji cietrzewia w środkowej Polsce.

Czarna Maleniecka (Konecka) jest niewielką rzeką o długości ok. 85 km. W granicach ostoi znajduje się jej dolina wraz z dopływami lub ich ujściowymi odcinkami (w tym znaczna część doliny Krasnej — największego dopływu) oraz fragmenty źródlisk i dolin rzek spoza zlewni Czarnej: Kamiennej, Szabasówki, Jabłonicy i Wąglanki. Czarna przepływa przez północno-zachodnie obrzeżenie Gór Świętokrzyskich. Wypływa ze śródleśnych torfowisk na Garbie Gielniowskim na wysokości ok. 360 m n.p.m. Następnie przecina Wzgórza Koneckie i Wzgórza Opoczyńskie i uchodzi do Pilicy w okolicach Sulejowa na wysokości ok. 170 m n.p.m. Średni spadek koryta wynosi 1,3%o i w górnej części rzeka ma charakter wyżynny. Czarna zasilana jest głównie wodami opadowymi. W górnym odcinku rzeka płynie wąską doliną przez rozległe kompleksy leśne stanowiące niegdyś część Puszczy Świętokrzyskiej (Lasy Niekłańskie i Lasy Koneckie). Drzewostany w źródliskowym odcinku zachowały w znacznym stopniu naturalny charakter. Są to przede wszystkim starodrzewy z dużym udziałem sosny, jodły, buka i modrzewia. Nieco niżej dominują monokultury sosnowe.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Opisywany obszar jest rozległy. Położony głównie na terenie województwa świętokrzyskiego i łódzkiego oraz małym fragmentem na terenie województwa mazowieckiego. Dzięki temu dojazd jest bardzo dogodny. Środkowy odcinek doliny przecinają dwa szlaki komunikacyjne o znaczeniu krajowym. Jest to droga krajowa numer 74 Kielce – Piotrków Trybunalski oraz Centralna Magistrala Kolejowa. Ponieważ w sąsiedztwie ostoi znajdują się miasta takie jak Końskie, Stąporków czy Sulejów baza noclegowa i gastronomiczna jest znacznie rozbudowana. Liczne są także gospodarstwa agroturystyczne i pensjonaty znajdujące się na terenie poszczególnych gmin.

Końskie

Turystyka krajoznawcza:

  • klasycystyczny zespół parkowo-pałacowy wzniesiony przez Jana Małachowskiego w latach 40-tych XVIII w., na wzór zespołu w Pillnitz. W XIX w. zespół pałacowy był kilkukrotnie przebudowywany.
  • pawilony i skrzydła pałacowe
  • oranżeria egipska
  • świątynia grecka
  • glorietta
  • altana
  • pozostałości muru z basztami i neogotyckim Domkiem Wnuczętów
  • późnogotycka kolegiata pod wezwaniem św. Mikołaja i Wojciecha (wybudowana w latach 1492-1520)
  • barokowy, przycmentarny kościół św. Anny
  • układ urbanistyczny rynku, przyległe domy z XVIII i XIX w. z portalami kamiennymi
  • Muzeum staropolskiego zagłębia przemysłowego w Sielpi.
  • Zespół klasztorny Bernardynów w Kazanowie, w skład którego wchodzą: kościół parafialny z XVII wieku, dzwonnica murowana, klasztor z XVII wieku, ogrodzenie z bramkami i drewniana plebania z 1925 roku.
  • Dwór o charakterze obronnym z 1630 r w Modliszewicach, odbudowany , w stanie surowym. Położony na wysepce otoczonej fosą. Obecnie własność WODR w Modliszewicach.

Turystyka aktywna:

Zwiedzanie okolic Końskich ułatwia zdecydowanie sieć znakowanych szlaków turystycznych o zróżnicowanym zasięgu zarówno lokalnych, jak i wojewódzkich. Przez teren gminy przebiegają następujące szlaki turystyczne:

Szlaki piesze:

  • Czerwony Łączna – rez. „Diabla Góra” – 97 km: Łączna – Zalezianka - Szałas - Kopcie – Odrowążek – Gosań - Hucisko – Stąporków – Czarniecka Góra - Janów – Wąsosz – Kawęczyn – Miedzierza – Wólka Smolana – Sielpia – Cieklińsko - Ruda Maleniecka - Maleniec - Machory – Kołoniec – Starzechowice -Dąbrowa - Klew – rez. "Diabla Góra"
  • Niebieski im. Stanisława Malanowicza – 81 km: Kuźniaki - Góra Dobrzeszowska - Gruszka - Węgrzyn – Grębosze - Mościska - Sielpia - Piekło – Niebo - Końskie - Stara Kuźnica - Piasek – Furmanów - rez. "Skałki Piekło pod Niekłaniem" - Rędocin - rez. "Ciechostowice" - Majdów – Pogorzałe
  • Żółty Końskie – Serbinów – 38 km: Końskie PKP – Izabelów – Ścieżka edukacyjna – Droga pożarowa nr 18 – Źródełko Wąsosz – Wąsosz Nowiny – Wąsosz Stara Wieś – Krasna – Luta – Szałas – Długojów – Rogowice – Serbinów

Szlaki rowerowe:

  • Czerwony – 45 km: Sielpia – Piekło – Piła – Leśniczówka „Stoki” – Gajówka „Stoki” – Stara Kuźnica – Chełb – Drutarnia – Czysta – Młynek – Barycz – Kornica – Proćwin – Modliszewice – Sierosławice – Kazanów – Brody Stare – Dziebałtów – Sielpia
  • Niebieski – 74 km: Żarnów – Marcinków – Adamów – Machory – Maleniec – Koliszowy – Dęba – Strzęboszów – Sokołów – Dziebałtów – Sielpia – Piekło – Niebo – Końskie – Wąsosz – Janów – Czarna – Czarniecka Góra – Stąporków – Wąglów – Niekłań – Kałuża – Antoniów
  • Zielony „Dolina Krasnej” – 56 km: Sielpia – Barak – Miedzierza – Strażnica – Przyłogi – Kamienna Wola – Adamek – Komorów – Krasna – Serbinów – Rogowice – Długojów – Szałas – Luta – Krasna – Mokra – Duraczów – Błotnica – Czarniecka Góra
  • Żółty „Miejsca Mocy” – 570 km: Kielce – Podzamcze Piekoszowskie – Piekoszów – Rykoszyn – Szewce – Bolmin – Małogoszcz – Lipnica – Podchojny – Wilanów – Jędrzejów – Skroniów – Warzyn II – Rakoszyn – Nagłowice – Kossów – Moskorzew – Dzierzgów – Secemin – Czarnca – Włoszczowa – Kurzelów - Kluczewsko – Oleszno – Słupia – Radoszyce – Jacentów – Sokołówka – Sielpia Wielka – Wąsosz – Czarniecka Góra – Stąporków – Bliżyn – Skarżysko-Kamienna – Wąchock – Wykus – Bronkowice – Radkowice – Kałków – Cząstków – Podchełmie – Nowa Słupia – Zagościniec – Stara Zbelutka – Niedźwiedź – Bogoria – Jurkowice – Sulisławice – Osiek – Niekrasów – Strzegom – Rytwiany – Wojnów – Beszowa – Zborówek – Pacanów – Wojcza – Zborów – Solec-Zdrój – Wiślica – Chroberz – Młodzawy Małe – Pińczów – Lipnik – Piotrkowice – Maleszowa – Morawica – Suków – Mójcza – Kielce
  • Czarny: „Rowerowy szlak architektury obronnej” – 500,5 km: Końskie – Proćwin – Modliszewice – Sierosławice – Kazanów – Sielpia – Miedzierza – Smyków – Grzymałków – Stachura – Malmurzyn – Oblęgor – Oblęgorek – Chełmce – Podzamcze Piekoszowskie – Piekoszów – Szewce – Jaskinia Raj – Chęciny – Podzamcze Chęcińskie – Mosty – Bolmin – Małogoszcz – Mieronice – Brzegi – Sobków – Mokrsko – Kotlice – Motkowice – Stawy – Imielno – Skowronno – Pińczów – Młodzawy – Chroberz – Stradów – Pełczyska – Jurków – Wiślica – Chotel Czerwony – Radzanów – Szczaworyż – Kąty – Stopnica- Oleśnica – Święcica – Rytwiany – Golejów – Staszów – Kurozwęki – Kotuszów – Szydłów – Chańcza – Rembów – Iwaniska – Ujazd – Konary – Klimontów – Ossolin – Samborzec – Sandomierz – Kichary Nowe – Ocinek – Dacharzów – Międzygórz – Tudorów – Okalina – Opatów – Lipowa – Ptkanów – Rosochy – Ćmielów – Podgrodzie – Ćmielów – Trębanów – Małoszyce – Wszechświęte – Jacentów – Sadowie – Czerwona Góra – Janowice – Sarnia Zwola – Grzegorzowice – Serwis – Baszowice – Dębno – Bodzentyn – Psary – Klonów – Masłów – Kielce

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi

  • projekty dalszej zabudowy hydrotechnicznej doliny (stawy hodowlane, zbiorniki retencyjne, małe elektrownie wodne) i regulacji koryta rzeki.

Inne ważne zagrożenia w ostoi

  • prace melioracyjne, spadek poziomu wód gruntowych i powierzchniowych, nieuregulowana gospodarka ściekowa, eutrofizacja wód;
  • wzrost liczby drapieżników (lis, norka amerykańska, wałęsające się koty i psy);
  • nowa zabudowa mieszkaniowa i przemysłowa (w tym głównie elektrownie wiatrowe i maszty telefoniczne, zabudowa letniskowa);
  • niekontrolowany ruch turystyczny i zbieractwo runa leśnego, nadmierna wycinka najcenniejszych drzewostanów (nadrzeczne zadrzewienia, łęgi, olsy), polowania i kłusownictwo;
  • zarastanie i zalesianie terenów otwartych (głównie łąk, pastwisk i wydm).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Podlesie - rezerwat leśny
• Skałki Piekło - rezerwat leśny
• Sulejowski Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bąk - ptak
• bocian czarny - ptak
• łabędź niemy - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• bielik - ptak
• kropiatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• trzmielojad - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• muchołówka mała - ptak
• gęgawa - ptak
• jarząbek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• bocian biały - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• rybołów - ptak
• derkacz - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• lelek - ptak
• nurogęś - ptak
• żuraw - ptak
• zielonka - ptak
• zimorodek - ptak
• lerka - ptak
• świergotek polny - ptak
• ortolan - ptak
• czapla biała - ptak
• włochatka - ptak
• jarzębatka - ptak
• gągoł - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, ul. Szymanowskiego 6, 25-361 Kielce, tel.: (41) 34-35-340, fax: (41) 34-35-343, e-mail: sekretariat@rdos.kielce.pl, www.kielce.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Ruda Maleniecka (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Radoszyce (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Końskie (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Stąporków (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Fałków (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Smyków (konecki, woj. świętokrzyskie)
• Aleksandrów (piotrkowski, woj. łódzkie)
• Mniów (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Żarnów (opoczyński, woj. łódzkie)
• Chlewiska (szydłowiecki, woj. mazowieckie)