Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Beskid Wyspowy

Kod obszaru:

PL140

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

12134 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Średniej wielkości ostoja obejmująca charakterystyczne siedliska górskie: lasy reglowe, obszary otwarte (polany i pastwiska), torfowiska, doliny rzeczne oraz tereny skaliste. Jedna z ważniejszych ostoi ptaków górskich i leśnych, m.in. sów, dzięciołów i kuraków.

Ostoja obejmuje grupę najwyższych (800-1170 m n.p.m.) zalesionych szczytów w centralnej części Beskidu Wyspowego: Mogielicy, Jasień, Łopień, Ćwilin, Śnieżnicę, Ogorzałą, a także ich otoczenie. Teren ten zlokalizowany jest na północ od Gorców, pomiędzy Mszoną Dolną i Limanową, 50-80 km na południowy wschód od Krakowa. Na krajobraz Beskidu Wyspowego składają się izolowane i zalesione masywy oraz zagospodarowane doliny. Ostoję w większości pokrywają lasy reglowe (ok. 70% powierzchni). Obecnie w lasach prywatnych, usytuowanych głównie u podnóży gór, dominują nasadzone bory. W wyższych partiach masywu Mogielicy i Jasienia oraz Śnieżnicy dużą powierzchnię zajmują buczyny. Miejscami występują jaworzyny i lasy klonowo-lipowe. Jedliny porastają zwłaszcza zbocza dolin rzeki potoków w ich środkowych odcinkach. Pod szczytem Mogielicy zachował się reliktowy płat świerkowego boru górnoreglowego, a na topieniu bagienna świerczyna. Enklawy starszych dolnoreglowych borów mieszanych znajdują się także pod pozostałymi szczytami. W niższych partiach występują lasy mieszane oraz fragmenty grądów. W dolinach rzeki potoków miejscami zachowały się lasy łęgowe oraz olszyny. Najstarsze i najmniej przekształcone drzewostany (zajmujące ok. 20% powierzchni leśnej) występują głównie w miejscach trudno dostępnych (skalistych i podmokłych). Partie szczytowe gór zajmują rozległe polany, z których rozciągają się malownicze panoramy na cale Karpaty Zachodnie. W rejonach przełęczy oraz w Pieninkach Skrzydlańskich liczne są pastwiska i łąki (w tym trzęślicowe). Na stromych stokach gór znajdują się gołoborza i ostańce skalne, a pod osuwiskami i w rynnach skalnych torfowiska. Na terenie ostoi mają źródliska największe rzeki Beskidu Wyspowego: Łososina, Mszanka i Stradomka. Fragmenty ich koryt nadal mają charakter naturalny.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Gmina Dobra jest atrakcyjnym terenem turystycznym z uwagi na ciszę, czyste powietrze, możliwość wędkowania i kąpieli rzecznej, piękne widoki, duże kompleksy leśne, zbiory runa leśnego oraz piesze wędrówki. Walory naturalne Gminy nie są obecnie całkiem wykorzystywane, zarówno do celów gospodarczych (naturalna energia wodna i powietrzna), jak i turystycznych (budowa wyciągów narciarskich na północno-zachodnich stokach gór). Pozostają do wykończenia i zagospodarowania budynki wybudowane przez osoby prywatne z myślą o bazie turystycznej. Bazami noclegowymi są przede wszystkim kwatery prywatne oraz gospodarstwa agroturystyczne, a także schronisko młodzieżowe we wsi Gruszowiec, które świadczy swe usługi głównie w sezonie wakacyjnym.

Przeważająca część powierzchni Gminy Dobra leży na terenie Beskidu Wyspowego. Jest to obszar górzysty, cechujący się charakterystycznym kształtem wznoszących się wyspowo szczytów. Oznaczają się one stromymi zboczami porośniętymi lasem oraz płaską wierzchowiną. Rozdzielone głębokimi dolinami tworzą odosobnione "wyspy", co jest niepowtarzalną cechą krajobrazu całego powiatu limanowskiego.

Do dnia dzisiejszego w Gminie Dobra kultywowane są stare zwyczaje i obrzędy. Nadal urządzane są tradycyjne wesela. Jak dawniej, tak i teraz, w czasie pomiędzy Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem, mieszkańców w ich domach odwiedzają liczne grupy kolędników. W Niedzielę Palmową święci się wysokie, sięgające piętnastu metrów palmy. W Poniedziałek Wielkanocny (zwany ogólnie w Polsce "lanym" - a tutaj "śmiguśnym") po wioskach chodzą "śmiguśnioki" - przebierańcy ubrani w słomiane czapki i bluzy, z maskami na twarzach, zaopatrzeni w sikawy, którymi oblewają wszystkich przechodniów.

W Zielone Święta (a nie jak w innych regionach kraju w Noc Świętojańską) pali się tutaj tradycyjne sobótki. Wieczorem wzgórza są rozświetlone wielkimi ogniskami. W ramach dożynek przeprowadzane są konkursy wieńcy dożynkowych i potraw regionalnych, a w czasie kościelnych odpustów organizowane są barwne procesje w strojach ludowych.

Do najwyższych szczytów Gminy Dobra należą: Mogielica (1171), Śnieżnica (1007), Ćwlin (1071) i Łopień (951). Nieodłącznym elementem rzeźby terenu są liczne doliny potoków, parowy i niecki rozcinające stoki i zbocza górskie.

Wody powierzchniowe na terenie Gminy reprezentowane są przez potoki: Łososinę, Stradomkę i Chyszówkę oraz inne mniejsze potoki.

Klimat gminy jest stosunkowo łagodny, charakteryzują go niewielkie wahania temperatury, umiarkowane wiatry (50% to wiatry zachodnie, czasem dociera tu wiatr halny). Latem opady związane są z gwałtownymi burzami (lipiec) i stają się rzadsze od połowy sierpnia.

Świeże powietrze, cisza, spokój, piękne krajobrazy, dostępność komunikacyjna, bogactwo flory i fauny to doskonałe atuty Gminy Dobra jako bazy turystycznej.

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi:

  • planowany kompleks narciarski „Mogielica" w Stopnicach, którego budowa i późniejsze funkcjonowanie doprowadzi do zniszczenia cennych siedlisk górskich, miejsc rozrodu wielu gatunków ptaków, ssaków i płazów oraz stworzy bezpośrednie zagrożenie dla ostoi głuszca.

Inne ważne zagrożenia w ostoi:

  • niekorzystna dla ptaków gospodarka leśna: zbyt intensywnie i wielkoobszarowo prowadzona gospodarka leśna powodująca niszczenie piatów starszych drzewostanów i zagrożenia dla wielu gatunków;
  • zaniechanie pasterstwa i ekstensywnego koszenia łąk, a z drugiej strony celowe zalesianie i zaorywanie terenów otwartych powodujące lub zanik polan i pastwisk górskich, przez co zmniejszają się tereny lęgowe i żerowiskowe wielu gatunków;
  • zbyt intensywna turystyka: w tym nielegalne rajdy motorowe i quadowe oraz niekorzystna lokalizacja obiektów turystycznych prowadzące do niszczenia siedlisk leśnych, zaśmiecania terenu i płoszenia zwierząt;
  • nadmierna zabudowa stoków i dolin prowadząca do zmniejszenia powierzchni i fragmentacji siedlisk.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Śnieżnica - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• trzmielojad - ptak
• głuszec - ptak
• puchacz - ptak
• lelek - ptak
• gąsiorek - ptak
• jarząbek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• bielik - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzeł przedni - ptak
• derkacz - ptak
• sóweczka - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• włochatka - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• lerka - ptak
• jarzębatka - ptak
• ortolan - ptak
• siwerniak - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• muchołówka mała - ptak
• drozd obrożny - ptak
• czeczotka - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, ul. Smoleńsk 29-31, 31-112 Kraków, tel. (12) 61 98 120, (12) 61 98 121, fax: (12) 61 98 122, e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, www.krakow.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Mszana Dolna (limanowski, woj. małopolskie)
• Dobra (limanowski, woj. małopolskie)