Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Torfowiska Chełmskie

Kod obszaru:

PLH060023

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

2124,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:

Opis przyrodniczy:

Obszar leży na wysokości 174–183 m n.p.m. i składa się z 3 enklaw obejmujących trzy węglanowe torfowiska niskie, ze specyficzną roślinnością (zajmują one 63% powierzchni ostoi). Jest to unikatowy typ torfowiska w skali Europy. Torfowiska powstały w zagłębieniach krasowych i zasilane są wodami opadowymi, wypłukującymi związki węglanowe z otaczających je wzniesień. Dominuje torf kłociowy. Z podmokłościami kontrastują niewielkie, suche wyniosłości terenu, z płytko zalegającymi pokładami kredy, zwane "grądzikami".

7 rodzajów siedlisk ważnych dla Europy zajmuje 80% obszaru ostoi, np. świetlista dąbrowa czy antropogeniczne murawy kserotermiczne. Na terenie ostoi znajdują się stanowiska interesujących i bardzo rzadkich gatunków roślin. Prawie połowę powierzchni pokrywa kłoć wiechowata i jest to najbogatsze w Polsce stanowisko tej rzadkiej rośliny wapieniolubnej. Rośnie tu także starzec wielkolistny notowany w Polsce jedynie w trzech miejscach oraz cenna z europejskiego punktu widzenia języczka syberyjska.

Torfowiska Chełmskie są ważną w skali Europy ostoją rzadkich gatunków owadów, a szczególnie motyli. Występuje tu jedna z najliczniejszych w Polsce populacja motyla - przeplatki aurinii. Na terenie obszaru występuje 12 gatunków roślin z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej.

Ostoja jest również ważnym terenem bytowania ptaków. Występuje tu 20 gatunków ptaków zagrożonych w skali Europy m.in. błotniak łąkowy, sowa błotna i dublet. Torfowiska Chełmskie są także jedną z ważniejszych w Polsce ostoi wodniczki - bardzo rzadkiego ptaka gnieżdżącego się na torfowiskach i bagnach.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja położona jest na Wyżynie Lubelskiej, na pograniczu Pagórów Chełmskich i Obniżenia Dubienki, na północny - wschód od miasta Chełm. Obszar jest stosunkowo łatwo dostępny komunikacyjnie. Do Chełma można dojechać pociągiem z Lublina, lub autobusem PKS z Lublina, Zamościa i Warszawy. Z Chełma można podjechać autobusem PKS do Brzeźna, Nowin lub innej wsi położonej w pobliżu ostoi. W Chełmie jest możliwość noclegu w hotelu i schronisku młodzieżowym PTSM i gospodarstwach agroturystycznych. Jest tu również kilka barów i restauracji. W okolicy, głównie w Chełmie, można uczestniczyć w wielu imprezach cyklicznych np: Chmielaki, Międzynarodowy Jarmark Chełmski "Jak dobrze mieć sąsiada” promujący kulturę regionu czy spływy kajakowe „Bugiem i Uherką na Bolkowanie”.

Turystyka ekologiczna: O walorach obszaru decyduje przyroda unikalnych torfowisk węglanowych. Obszar leży w granicach Chełmskiego Parku Krajobrazowego gdzie wytyczone zostały ścieżki przyrodnicze: „Bagno Serebryskie”, „Stańków”, „Bachus”.

Turystyka kwalifikowana: można tu uprawiać turystykę nizinną pieszą (szlaki turystyczne, m.in. szlak "Bagien i Moczarów" prowadzący przez rezerwaty Brzeźno i Bagno Serebryskie. W obu tych rezerwatach znajdują się wieże obserwacyjne, z których można podziwiać przyrodę), rowerową, konną, zbieranie płodów leśnych.

Turystyka krajoznawcza – w pobliskim Chełmie warto zwiedzić: pozostałości grodu z X wieku, Bazylikę p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, zespół pokatedralny, kościół p.w. Rozesłania Świętych Apostołów, zespół popijarski, Stare Miasto, kościół p.w. Andrzeja Apostoła, Klasztor Reformatów, cerkiew Świętego Jana Teologa,magistrat, Synagoga Mała, Chełmskie Podziemia Kredowe z udostępnioną do zwiedzania około 2-kilometrową podziemną trasą z duchem Bieluchem, Zabytkowa Kopalnia Kredy, Pałac Kretschmarów. W Dorohusku warto zobaczyć zespół pałacowo-parkowy pałacu Suchodolskich i kościół św. Jana Nepomucena.

Turystyka międzynarodowa: obszar leży przy trasie prowadzącej z Lublina do przejścia granicznego w Dorohusku.

Zagrożenia:

Do najpoważniejszych zagrożeń dla przyrody torfowisk należy: wpływ powiększającego się leja depresyjnego wód podziemnych powstającego wskutek poboru wód dla potrzeb komunalnych miasta Chełm oraz w celu osuszenia wyrobisk Cementowni Chełm, melioracje, ruch komunikacyjny.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Bagno Serebryńskie - rezerwat leśny
• Brzeźno - rezerwat leśny
• Roskosz - rezerwat leśny
• Chełmski Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• szlaczkoń szafraniec - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• przeplatka maturna - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• gąsiorek - ptak
• wodniczka - ptak
• podróżniczek - ptak
• sowa błotna - ptak
• batalion - ptak
• dubelt - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kania czarna - ptak
• gadożer - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• starodub łąkowy
• języczka syberyjska

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie, http://www.lublin.rdos.gov.pl, fax: (81) 74 24 330, tel.: (81) 74 24 312
  • Chełmski Park Krajobrazowy 22-100 Chełm, ul. Kamieńskiego 6 tel. (82) 563-25-20, 563-16-32
  • RDLP w Lublinie 20-950 Lublin, ul. Czechowska 4 tel. (81) 532-70-31
  • Nadleśnictwo Chełm 22-100 Chełm, ul. Hrubieszowska 123 tel. (82) 560-32-09
  • Urząd Miasta Chełm ul. Lubelska 65, 22-100 Chełm http://urzad.chelm.pl/

Informacji turystycznej udzielą:

  • Lubelska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. M.C. Skłodowskiej 5 p.107, Lublin, tel.: (81) 532 14 48, e-mail: d.lachowska@wp.pl, http://www.lrot.pl
  • Informacja Turystyczna w Chełmie, http://www.itchelm.pl/
  • Oddział Wojskowy PTTK w Chełmie, ul. Lubelska 139d/15 22-109 Chełm 6 tel. 507 324 323, 600 970 932 e-mail: ow_pttk_chelm@op.pl, http://ow_chelm.pttk.pl

Jednostki administracyjne:

• Chełm (chełmski, woj. lubelskie)
• Dorohusk (chełmski, woj. lubelskie)
• Kamień (chełmski, woj. lubelskie)
• Ruda-Huta (chełmski, woj. lubelskie)