Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Warmińskie Buczyny

Kod obszaru:

PLH280033

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1525,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar ostoi został wyznaczony w postaci trzech odrębnych enklaw położonych w środkowej części Pojezierza Olsztyńskiego. Obejmują one fragment ciągu moreny czołowej powstałej w fazie pomorskiej zlodowacenia bałtyckiego dochodzące do 179 m n.p.m. oraz obniżenia do których należy fragment doliny Łyny i misy jezior.
Obszar w znaczącym stopniu zajmują lasy, z czego lasy liściaste to 54% powierzchni obszaru, lasy liściaste 15%, a lasy iglaste 4%, pozostałą część obszaru zajmują wody śródlądowe (16%), siedliska łąkowe i zaroślowe (5%) i siedliska leśne (1%)
Najniżej położonym miejscem jest jezioro Limajno, które znajduje się na wysokości 78m n.p.m. Tak duże deniwelacje oraz pofałdowana rzeźba terenu przyczyniły się do powstania wielu drobnych potoków, których większość zachowała naturalny charakter. U podnóża skarp dolin tych cieków oraz doliny Łyny w wielu miejscach zaznaczają się słabe zjawiska źródliskowe o charakterze wysiękowym.
Morenowe wzgórza obfitują w materiał skalny, który w wielu miejscach widoczny jest na powierzchni w postaci pojedynczych głazów, kamieni ale również ich wyraźnych zgrupowań w postaci głazowisk. Urozmaicona rzeźba terenu, różnorodność roślinności i obecność naturalnych zbiorników wodnych nadają temu obszarowi specyficzne i wysokie walory krajobrazowe.
Głównym walorem przyrodniczym tego terenu są dobrze zachowane starodrzewia lasów bukowych stanowiące najdalej na wschód wysunięte, zwarte enklawy tego gatunku w całym zasięgu występowania w Europie. Duża część tych drzewostanów ma charakter naturalny lub została odnowiona na pierwotnym siedlisku i wchodzi w skład żyznej buczyny pomorskiej. Mniejsze powierzchnie, występujące zwykle w kontakcie przestrzennym z poprzednim zbiorowiskiem, zajmuje na tym terenie kwaśna buczyna pomorska.
Obecność na tym terenie dużej ilości głazów narzutowych a nawet głazowisk wykorzystuje wiele epifitycznych gatunków mchów i porostów. Starodrzewia lasów liściastych stanowią ostoję 8 gatunków nietoperzy, tym 2 gatunków (mroczek pozłocisty, borowiaczek) znajdujących się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt.
W dolinach wolno płynących cieków oraz szerokich obniżeniach terenowych dominują bagienne lasy olszowe tworzące niżowe łęgi jesionowo-olszowe oraz olsy. Rzadziej na tym terenie występuje inne zbiorowisko leśne z olszą czarną jakim jest podgórski łęg jesionowy, który należy do rzadkich i interesujących składników roślinności Polski niżowej.
Istotną powierzchnię ostoi stanowią naturalne eutroficzne zbiorniki wodne do których należą cztery jeziora przylegające bezpośrednio do kompleksów leśnych. W obszarze ostoi znajduje się również bardzo dobrze zachowany, "dziki" fragment doliny rzeki Łyny o długości około 4 km. Rzeka na tym odcinku posiada naturalne, meandrujące koryto, a dno doliny porastają typowo wykształcone szuwary wysokie i turzycowiska. Dzięki spowolnionemu przepływowi wody rzeka na tym odcinku w co roku okresie wiosennym zalewa prawie całe dno doliny. W tym naturalnym fragmencie rzeki występuje silna populacja bobra oraz żeruje wydra.
Urozmaiceniem leśnego krajobrazu są na tym terenie śródleśne enklawy łąk będące środowiskiem czerwończyka nieparka. W obrębie mezofilnych lasów liściastych występuje wiele niedużych, bezodpływowych zagłębień o charakterze mokradeł i oczek wodnych, które stanowią sprzyjające miejsce bytowania kumaka nizinnego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar znajduje się na terenie powiatu olsztyńskiego, w gminach Jonkowo, Dywity, Dobre Miasto, Świątki. Preferowany dojazd pociągiem do Olsztyna, a następnie autobusem lub transportem własnym do miejscowości na terenie gmin.

Turystyka krajoznawcza
Bogata przeszłość historyczna powiatu pozostawiła po sobie wiele interesujących pomników kultury: tajemnicze zamki krzyżackie z XIV-XV wieku, fragmenty murów obronnych, cmentarze rzymsko-katolickie i ewangelickie, kościoły gotyckie, barokowe i neogotyckie.

Turystyka aktywna w powiecie olsztyńskim:
Szlaki piesze i narciarskie

  • Szlak Kopernikowski (42 km w powiecie olsztyńskim): Olsztyn (Wysoka Brama) – Brąswałd - Most nad sztucznym korytem Łyny – Barkweda – Bukwałd – Cerkiewnik – Glotowo – Dobre Miasto – Smolajny
  • Szlak im. A. Śliwy (18,5 km): Olsztyn (Wysoka Brama) – Rezerwat Redykajny – Jezioro Tyrsko – Gutkowo – Łupsztych – Dajtki
  • Szlak (6 km + z Olsztynka do Waplewa): Olsztynek – Waplewo – Maróz – Żelazno
  • Szlak Napoleona (32 km): Gutkowo – Mątki – Jonkowo – Łomy – Pupki – Gołogóra – Skolity – Kalisty – Dąbrówka – Konradowo
  • Szlak (49,9 km): Olsztyn (Wysoka Brama) – Obrońców Tobruku – Jaroty – Bartążek – Kielary – rzeka Łyna/most – Ruś/sklep – skraj lasu – granica rezerwatu Las Warmiński – rzeka Łyna/elektrownia – skrzyżowanie dróg i duktów – Półwysep Lalka – Droga Kurki/Dąb – Kurki – Brzeźno Łyńskie – Orłowo – Łyński Młyn – przejazd kolejowy – Dobrzyń PKP
  • Szlak im. Diernowa (10,3 km): Olsztyn Jakubowo – Sanatorium
  • Szlak Błękitny (4 km): Olsztyn ul. Bałtycka – jez. Długie - Las Miejski – Jakubowo
  • Szlak (15 km): Gietrzwałd – Woryty – przez las Żelazowice - powrót do Woryt – Gietrzwałd

Leśne ścieżki przyrodnicze na terenie nadleśnictw powiatu olsztyńskiego

  • Leśna ścieżka “Sanatorium” (ok. 4 km)
  • Leśna ścieżka “Kudypska Polana”
  • Leśna ścieżka “Las bliżej nas” (ok. 3 km)
  • Leśna ścieżka “Zazdrość” (ok. 6,7 km)
  • Leśna ścieżka “Zielony szlak” (ok. 5 km)

Szlaki rowerowe

  • Dobre Miasto - Bukwałd - Dobre Miasto (47 km.), trasa nieoznakowana.
  • Podleśna - Stary Dwór - Knopin - Glotowo (9,5 km), trasa nieoznakowana.
  • Jonkowo - Łomy - Nowe Kawkowo - Szałstry - Węgajty – Jonkowo (28 km), trasa nieoznakowana.
  • Dywity - Bukwałd - Spręcowo - Różnowo - Dywity (26,5 km), trasa nieoznakowana.
  • Różynka - Skolity - Włodowo – Kłodzin (21,4 km) trasa nieoznakowana

Szlaki kajakowe

  • Szlak górnej Drwęcy
  • Szlak Marózką i Łyną do Olsztyna
  • Szlak rzeką Łyną w gminie Dobre Miasto - szlak jest efektem pracy Warsztatu Przyrodniczego Królowa Warmii – Łyna
  • Szlak rzeką Łyną
  • Szlak rzeką Marózka (trasa trudna)
  • Szlak Dadaj – Silice - projekt przygotowany przez PTTK do oznakowania: odcinek j. Dadaj – Dobre Miasto, odcinek jezioro Kosno – Barczewo, odcinek jezioro Linowskie – jezioro Silickie

Istnieją także wyznaczone szlaki konne oraz samochodowe.
Powiat olsztyński posiada bogatą ofertę noclegów oraz obiektów gastronomicznych.

Zagrożenia:

W odniesieniu do głównego przedmiotu ochrony tego terenu jakim są siedliska żyznej buczyny pomorskiej i kwaśnej buczyny pomorskiej istnieje realne zagrożenie sukcesywnego wycinania w ramach gospodarki leśnej najstarszych drzewostanów bukowych, które osiągnęły wiek rębności oraz usuwania martwych drzew.
Z prowadzonymi w lasach bukowych rębniami związana jest również, zaobserwowana w ostatnich latach, silna ekspansja inwazyjnego neofita - niecierpka gruczołowatego. Głównym zagrożeniem dla siedlisk: niżowego łęgu olszowo-jesionowego, pogórskiego łęgu jesionowego, olsowych, torfowisk wysokich z roślinnością torfotwórczą, torfowisk przejściowych i trzęsawisk a także środowisk życia kumaka nizinnego jest obniżający się poziom wód gruntowych.
Czynnik hydrologiczny jest również zagrożeniem dla wilgotnych łąk, które stanowią ostoje czerwończyka nieparka. Ponadto realnym zagrożeniem dla tych siedlisk jest również zaniechanie koszenia runi lub zalesienie tych terenów. Potencjalnym zagrożeniem dla naturalnego odcinka rzeki Łyny, który stanowi ostoję bobra i wydry, może być budowa w tym miejscu (sprzyjająca konfiguracja terenu) kolejnej zapory i zbiornika wodnego na Łynie dla potrzeb hydroelektrowni. W odniesieniu do walorów krajobrazowych oraz stanu naturalności jezior eutroficznych zagrożeniem jest silna presja do tworzenia zabudowy w sąsiedztwie linii brzegowej (szczególnie dotyczy to Jeziora Limajno).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Kamienna Góra - rezerwat leśny
• Jezioro Limajno i okolice - rezerwat leśny
• Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• orlik krzykliwy - ptak
• zimorodek - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Al. Marsz. J. Piłsudskiego 7/9, 10-575 Olsztyn, tel. (089) 52 32 378, fax. (089) 52 32 405, e-mail : wkp@uw.olsztyn.pl, www.olsztyn.rdos.gov.pl Informacja turystyczna, ul. Orła Białego 16, Dobre Miasto, tel. (089) 615 10 56

Jednostki administracyjne:

• Jonkowo (olsztyński, woj. warmińsko-mazurskie)
• Dobre Miasto (olsztyński, woj. warmińsko-mazurskie)
• Świątki (olsztyński, woj. warmińsko-mazurskie)
• Dywity (olsztyński, woj. warmińsko-mazurskie)