Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja nad Oświnem

Kod obszaru:

PLH280044

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

3356,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar pokryty w podobnym stopniu przez wody jeziora, siedliska rolnicze, lasy liściaste oraz torfowiska i bagna. Pozostałą niecałą jedną piątą obszaru stanowią łąki i zarośla, lasy mieszane oraz iglaste.

Ostoja nad Oświnem leży w północno-wschodniej części Równiny Sępopolskiej, która jest mezoregionem leżącym w obrębie Niziny Staropruskiej, wchodzącej w skład Pobrzeży Wschodniobałtyckich. Teren ten leży w rozległej niecce o brzegach wzniesionych do 80-100 m n.p.m. i dnie obniżającym się do 40-50 m n.p.m. Jezioro Oświn wraz z przylegającymi do niego obszarami leży w dorzeczu Pregoły. Na charakteryzowanym obszarze dominują gleby bielicowe, których skałą macierzystą są gliny zwałowe lekkie i średnie oraz piaski słabogliniaste i gliniaste. W dolinach cieków i obniżeniach terenowych spotyka się torfy niskie. Lokalnie występują mady średnie i gleby mułowo-torfowe. Na terenie ostoi dominują torfowiska niskie. Torfowiska przejściowe i wysokie należą do rzadki składników krajobrazu. Większość powierzchni mokradeł jest osuszona.

Na obszarze "Ostoi nad Oświnem" stwierdzono obecność siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, reprezentowane przez zespoły: grąd subkontynentalny, łęg olszowy, olszowo-jesionowy, bory i lasy bagienne, niżowe łąki użytkowane ekstensywnie, starorzecza i inne naturalne, eutroficzne zbiorniki wodne, torfowisko wysokie.

Roślinność charakteryzowanego obszaru budują fitocenozy ponad 50 zespołów i zbiorowisk roślinnych. Teren ostoi to także miejsce występowania licznych gatunków zwierząt chronionych i zagrożonych w Polsce. Wśród nich są m.in.: borsuk, łoś, skójka malarska, szczeżuja olbrzymia, rak błotny i ropucha zielona.

Duże zróżnicowanie siedlisk występujących na terenie ostoi zdecydowało o bogactwie flory tego obszaru. Składa się ona z ponad 550 gatunków roślin naczyniowych; mszaki reprezentuje prawie 70 taksonów. Łącznie na obszarze włączonym do Ostoi Oświnskiej odnotowano 57 chronionych gatunków roślin. Badania porostów wykazały ponad 30 taksonów tych organizmów. Wśród nich są gatunki chronione i zagrożone w skali kraju, m.in.: obrostnica rzęskowata, pawężnica jabłkowata, mąkla tarninowa, odnożyca kępkowa i odnożyca opylona. Odnotowano również chronione gatunki grzybów, wśród nich: purchawicę olbrzymią i smardza jadalnego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Do ostoi najłatwiej dotrzeć własnym środkiem transportu. Przez jej teren przebiega szlak rowerowy, jednak o chęci skorzystania z niego należy powiadomić Straż Graniczną oraz strażnika rezerwatu. Najbliższe noclegi i punkty gastronomiczne znajdują się w Węgorzewie. W rejonie tej miejscowości można również zatrzymać się na licznych polach namiotowych.

Z Węgorzewa wychodzi kilka innych szlaków pieszych i rowerowych. Warto tu zobaczyć:

  • Kościół parafialny p.w. św. Piotra i Pawła z początku XVII wieku, niegdyś ewangelicki, a od 1945 roku katolicki. Zachowało się w nim wiele elementów pierwotnego wyposażenia. Szczególnie godne uwagi są: barokowy ołtarz z 1652 r. bogato zdobiony rzeźbami i napisami w języku łacińskim i niemieckim, ambona z początku XVII w. (przebudowana w XVIII w.), dwa konfesjonały (z 1696 i 1715 r.) oraz najstarsze na Mazurach organy z 1647 r. posiadające oryginalne barokowe brzmienie.
  • Muzeum Kultury Ludowej, które zostało powołane w 1991 roku, natomiast zbiory gromadzone są od 1969 roku. Są to przedmioty gospodarstwa domowego, tkaniny, stroje, plastyka obrzędowa, ceramika, rzeźba i malarstwo. Eksponaty pochodzą z terenu Warmii i Mazur oraz terenów macierzystych obecnych mieszkańców Krainy Pojezierzy. Zbiory gromadzone są w działach etnograficznym, historyczno-archeologicznym i naukowo-oświatowym. Muzeum opiekuje się twórcami ludowymi kontynuującymi tradycje regionalne na obszarze całego województwa, patronuje zespołom muzycznym i tanecznym organizuje wystawy.
  • Park Etnograficzny nad Węgorapą, który znajduje się przy Muzeum Kultury Ludowej. Można tam obejrzeć obiekty tradycyjnego XVIII i XIX-wiecznego budownictwa mazurskiego z ekspozycjami kultury materialnej.
  • Trójskrzydłowy zamek pokrzyżacki, zbudowany w końcu XIV wieku. Niegdyś zdobiły go trzy wieże, blanki i szczyty.

W tej okolicy warto także zobaczyć pozostałości kanału mazurskiego, który miał łączyć Mazury z Bałtykiem, bunkry dawnej kwatery Himmlera z Pozezdrzu i grobowiec-piramida rodziny hrabiego Fahrenheita.

Zagrożenia:

Głównymi zagrożeniami dla ostoi są: eutrofizacja i wypłycanie Jeziora Oświn, eutrofizacja torfowisk, zaprzestanie użytkowania łąk i ich zalesianie, presja łowiectwa (szczególnie dotyczy to ssaków) wyrażająca sie znaczną liczbą ambon rozmieszczonych na obrzeżach rezerwatów. Znacznym zagrożeniem dla fauny jest kłusownictwo. Zagrożeniem dla lasów jest masowe występowanie szkodników: dębu - opiętka dwuplamkowego i jesionu - jesionowca pstrego.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Siedem Wysp - rezerwat leśny
• Kałeckie Błota - rezerwat leśny
• Bajory - rezerwat leśny
• Jezioro Oświn - rezerwat leśny
• Rozlewisko Pasternaka - rezerwat leśny
• Jeziora Oświn - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• nocek łydkowłosy - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, tel.: (89) 52-32-378, fax.: (89) 52-32-405, sekretariat.olsztyn@rdos.gov.pl, http://olsztyn.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Warmińsko Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna, tel./fax.: (89) 535 35 65, (89) 535 35 66, http://mazury.travel/

Jednostki administracyjne:

• Srokowo (kętrzyński, woj. warmińsko-mazurskie)
• Barciany (kętrzyński, woj. warmińsko-mazurskie)
• Węgorzewo (węgorzewski, woj. warmińsko-mazurskie)