Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Mazurska Ostoja Żółwia Baranowo

Kod obszaru:

PLH280055

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

4305,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Siedliska rolnicze zajmują prawie trzy czwarte obszaru, pozostałą część lasy iglaste, mieszane, liściaste, łąki i zarośla, siedliska wodne.
Obszar położony jest w mezoregionie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, w makroregionie Pojezierza Mazurskiego, na północ od drogi Mrągowo- Mikołajki. Teren pagórkowaty z licznymi zagłębieniami, oczkami śródleśnymi i śródpolnymi, stanowiącymi dogodne siedlisko dla żółwia błotnego. Większość ostoi to grunty rolne. Lasy zajmują niedużą powierzchnię, największy kompleks leśny znajduje się w pobliżu wsi Cudnochy. W granicach ostoi znajdują się także jeziora: Głębokie, Zełwążek, Jorzec, Kociołek, Miałkie.
Ostoja ma szczególne znaczenie ze względu na silną populację żółwia błotnego. O wartości tego terenu decyduje też dobry stan zachowania jezior Głębokie i Zełwążek z właściwie wykształconą roślinnością hydrofitów: zespół rogatka sztywnego, zespół moczarki kanadyjskiej, Zespół "lilii wodnych" czy zespół rdestnicy przeszytej, duży udział siedliska Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie z łąkami rajgrasowymi, obecność muraw kserotermicznych i występowanie rzadkich, zagrożonych i chronionych gatunków bezkręgowców, takich jak pachnica dębowa (chrząszcz), czerwończyk nieparek (motyl dzienny). Licznie występują oczka wodne z takimi gatunkami jak turzyca sztywna, rdest ziemnowodny i mozga trzcinowata, przy pewnym udziale takich taksonów, jak: wiechlina błotna, rzepicha błotna, przytulia błotna, żabieniec babka-wodna, turzyca zaostrzona, turzyca dzióbkowata, manna fałdowana.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony na terenie gmin Mrągowo i Mikołajki.

Mikołajki – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Mikołajki.
Położenie miasteczka nad atrakcyjnymi jeziorami stworzyło tu żeglarską stolicę Polski. W Mikołajkach jest przystań Żeglugi Mazurskiej i około 1,5 tys. miejsc w hotelach, w tym Hotel Gołębiewski 1,2 tys. oraz kilkaset miejsc noclegowych w pensjonatach i kwaterach prywatnych. W Mikołajkach znajduje się Stacja Hydrobiologiczna Centrum Badań Ekologicznych PAN oraz Stacja Hydrologiczno-Meteorologiczna Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. W Mikołajkach funkcjonuje Gospodarstwo Rybackie oraz firmy związane z obsługą ruchu turystycznego.
Trasy wylotowe:
Ulica Mrągowska - Mrągowo, Olsztyn,
Ulica Ełcka - Orzysz, Ełk
Ulica Warszawska - Ukta, Pisz
Drogi wojewódzkie przebiegające przez miasto:
16 – Olsztyn - Mikołajki - Ełk
609 – Mikołajki - Ukta
Warto zobaczyć:

  • Klasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski pw. Świętej Trójcy projektu Schinkla z 1842.
  • drewniane empory.
  • sklepienie kolebkowe z kasetonami.
  • wieża z 1880
  • Kaplica cmentarna z początku XX w.
  • neogotycki kościół katolicki Matki Boskiej Różańcowej z 1910
  • Rezerwat Jezioro Łuknajno
  • Zabudowa miejska z przełomu XIX-XX w.
  • Muzeum Reformacji

Mrągowo – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim. Miasto słynie z corocznie organizowanego Pikniku Country i jest popularnym ośrodkiem turystycznym i wypoczynkowym na Mazurach.
Mrągowo położone jest na linii kolejowej Olsztyn-Ełk, powstałej w 1888 r., ze stacją Mrągowo. W mieście krzyżują się drogi prowadzące do Olsztyna, Szczytna, Augustowa, Kętrzyna i Giżycka. Działa miejska komunikacja autobusowa. Miasto nie posiada obwodnicy, ruch tranzytowy odbywa się głównymi ulicami miasta. W latach 2009-2010 ma powstać obwodnica zachodnia, a w latach 2010-2012 obwodnica południowa.
Główne drogi przebiegające przez Mrągowo: Drogi Krajowe:
16 Grudziądz – Olsztyn – Mrągowo – Ełk – Ogrodniki
59 Rozogi – Mrągowo – Giżycko
Drogi wojewódzkie:
591 Mrągowo – Kętrzyn – Michałkowo
600 Mrągowo – Szczytno
Planowane:
S16 Grudziądz – Mrągowo – Augustów
Cyklicznymi wydarzeniami kulturalnymi odbywającymi się w Mrągowie są Mazurska Noc Kabaretowa, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Country, zwany popularnie Piknikiem Country, Tydzień Ewangelizacyjny oraz Festiwal Kultury Kresowej, organizowany z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej. W czerwcu odbywają się Mrągowskie Dni Kultury. W mieście działa Centrum Kultury i Turystyki, Młodzieżowy Dom Kultury, kino Zodiak, biblioteka miejska i pedagogiczna oraz Muzeum Ziemi Mrągowskiej. W ramach Centrum Kultury i Turystyki działają koła zainteresowań, między innymi plastyczne, taneczne, teatralne i muzyczne.
Imprezy:

  • Mazurska Noc Kabaretowa
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki Country
  • Festiwal Kultury Kresowej

Zabytki :

  • Ratusz – centralny punkt mrągowskiego rynku. Wybudowany został w 1825 roku i był oznaką rozwoju miasta. Wyremontowany w latach 90. jest dziś wizytówką miasta, Mieści się tu Oddział Muzeum Warmii i Mazur, swoją siedzibę mają tu także organizacje społeczne.
  • Strażnica Bośniacka – ryglowy budynek z ok. XVIII w. obok ratusza gdzie w roku 1790 stacjonował 9 Pułk Bośniaków. Obecnie mieści się tu izba pamięci, poświęcona niemieckiemu pisarzowi, urodzonemu w Pieresławku koło Piecek, Ernestowi Wichertowi.
  • Zabytkowe kamienice – centrum Mrągowa składa się głównie z kamieniczek, położonych przy brukowanych ulicach, co bardzo dobrze odzwierciedla klimat dawnego mazurskiego miasteczka.
  • Apteka "Pod Orłem" – jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych budynków w mieście z początku XIX w. W 1819 założona została tu pierwsza w Mrągowie apteka, i istnieje do dziś. Na zewnętrznej ścianie budynku znajduje się figura orła.
  • Cerkiew prawosławna – budynek zbudowany w 1895 roku jako bożnica żydowska, która podczas Nocy Kryształowej została zdewastowana. Obecnie mieści się tu kościół prawosławny pw. Przemienienia Pańskiego. W 2000 roku odnowiono wnętrze budynku.
  • Kamienica rabina – zabytkowy budynek położony przy ulicy Ratuszowej, wybudowany w 1904 roku. Do 1938 roku mieszkał tu i miał swój sklep odzieżowy ostatni mrągowski rabin żydowski.
  • Kościół ewangelicki – obiekt wybudowany w XVIII wieku, który był kilkakrotnie przebudowywany. Wewnątrz budynku znajduje się kruchta północna-salowa i absyda z 1753 roku. Za ołtarzem znajduje się płyta nagrobkowa z 1785 roku.
  • Kościół katolicki pw. św. Wojciecha – Zbudowany w stylu neogotyckim w 1860 roku. Na ziemi należącej do wdowy po burmistrzu Timniku, która po śmierci męża podarowała swoje dobra dla gminy katolickiej. Obok znajduje się budynek dawnej plebani, dziś mieści się tu kancelaria parafialna i biblioteka.
  • Gmach Urzędu Miejskiego – budynek reprezentacyjny z 1912 roku wybudowany w stylu neorenesansowym holenderskim. Obecnie mieści się tu Urząd Miasta, Urząd Gminy i Starostwo Powiatowe. Przed urzędem stoi pomnik patrona miasta Mrongowiusza.
  • Budynek sądu – neogotycki budynek z 1898 roku, zbudowany z czerwonej cegły, zaprojektowany przez architekta Krakowskiego. W latach międzywojennych za sądem mieściło się więzienie miejskie, które zostało spalone po wojnie. Przed budową sale sądowe mieściły się w ratuszu.
  • Wieża Bismarcka – wieża znajduje się w parku im. W. Sikorskiego, na tak zwanym Wzgórzu Jaenike. Po wojnie mieściła się tu stacja radiowo-telewizyjna. Obecnie wieża nie jest udostępniona dla turystów, można ją oglądać jedynie z zewnątrz.
  • Zabytkowe cmentarze – położone są one przy ulicy Brzozowej – katolicki, pozostałości po ewangelickim oraz prawosławny. Katolicki powstał na ziemi przekazanej przez Justyę Timnik gminie katolickiej. Obok w miejscu gdzie dziś mieści się pralnia, usytuowany był cmentarz żydowski. W 1938 został zniszczony przez Niemców, a w 1947 roku teren ten zniwelowano.
  • Budynki koszar – wybudowane w 1898 roku. Stacjonowały tu bataliony piechoty mazurskiej i warmińskiej, a podczas I wojny światowej wojska rosyjskie. Od 1918 roku mieściła się tu szkoła policyjna, a po II wojnie światowej do 2002 roku jednostka wojskowa. Obecnie w dawnych budynkach powstały szkoła i mieszkania.
  • Pozostałości po wiadukcie "zwalony most" – dawny most kolejowy w Nikutowie na linii Mrągowo-Piecki–Ruciane. Most powstał w 1898 r. Budowniczym był najbogatszy Żyd Szczytna o nazwisku Macht – słynny budowniczy linii kolejowych i mostów w Prusach Wschodnich. Wiadukt został zniszczony w 1945 roku przez Armię Czerwoną. Obecnie można zobaczyć jego pozostałości.
  • Stara Chata – obecnie restauracja. Mieści się w jednym z najstarszych budynków miasta, zbudowanym z niewypalanych cegieł. Przez ponad sto lat budynek zajmowali Żydzi, prowadząc w nim dwa zakłady szewskie i zakład krawiecki konfekcji ciężkiej.

Atrakcje:

  • Amfiteatr nad jeziorem Czos – powstał w latach 80. XX w. Jest miejscem wielu imprez kulturalnych, m.in. Piknik Country
  • Miasteczko Mrongoville – miasteczko w stylu Dzikiego Zachodu. Na początku 2008 roku została ukończona budowa.
  • Plac Piłsudskiego – miejsce imprez
  • Promenada i molo nad jeziorem Czos
  • Wyciąg narciarski na Górze Czterech Wiatrów, czynny od stycznia 2005 r.

Warmińsko-Mazurska Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. Staromiejskiej 1 w Olsztynie. Można zapoznać się ze stroną internetową Organizacji: www.warmia-mazury-rot.pl, a w razie szczegółowych pytań skontaktować się drogą mailową: wcit@warmia.mazury.pl. Lokalne organizacje turystyczne (LOT) można odwiedzić w Szczytnie (LOT Powiatu Szczycieńskiego), Nidzicy (LOT Powiatu Nidzickiego), Mrągowie (LOT „Ziemia Mrągowska”), Morągu (LOT „Kraina nie odkrytych tajemnic”), Iławie (LOT Pojezierza Iławskiego i Dorzecza Drwęcy), Ostródzie (Zachodniomazurska LOT w Ostródzie), Lidzbarku Warmińskim (Stowarzyszenie „Dom Warmiński”), Mikołajkach (LOT Mikołajki).
Można również skontaktować się z jedną z lokalnych grup działania: Związek Stowarzyszeń na Rzecz Rozwoju Gmin Północnego Obszaru Wielkich Jezior Mazurskich (Węgorzewo), Stowarzyszenie Rozwoju Wsi i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego w gminie Biskupiec, Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIDER w EGO" (Ełk), Stowarzyszenie Łączy Nas Kanał Elbląski Lokalna Grupa Działania w Elblągu, Stowarzyszenie LGD "WARMIŃSKI ZAKĄTEK" (Dobre Miasto), Fundacja Lokalna Grupa Działania partnerstwo dla Warmii (Pieniężno, Pakosze), Związek Stowarzyszeń "Kraina Drwęcy i Pasłęki" (Łukta), Związek Stowarzyszeń "Brama Mazurskiej Krainy" (Nidzica).

Zagrożenia:

Głównymi zagrożeniami na tym terenie jest obniżanie się poziomu wód gruntowych, wysychanie samoczynne małych oczek wodnych oraz niszczenie małych oczek wskutek antropopresji.
Populacja żółwia błotnego na tym terenie dość mocno zagrożona. Obecnie tylko stanowisko koło wsi Zawady jest chronione formą ochrony w postaci użytku ekologicznego. Dodatkowo projektowany jest rezerwat przyrody chroniący żółwia błotnego w lesie koło wsi Cudnochy. Projektowana jest także strefa ochronna obejmująca stanowisko koło wsi Nadawki. Jednocześnie najbardziej na tym terenie zagrożone są lęgowiska żółwia błotnego. Są one nieliczne i znajdują się głównie na terenach prywatnych. Często prowadzone są tam zabiegi bardzo niekorzystne dla zachowania lęgowisk takie jak: zalesienia i uprawa roli oraz dodatkowo brak wypasu. Najbardziej korzystną formą użytkowania tego terenu jest ekstensywny wypas.
Głównymi zagrożeniami dla zachowania siedliska Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion na omawianym obszarze jest szeroko pojęta eutrofizacja zbiorników wodnych. Ze względu na rolniczy charakter zlewni jezior i małych zbiorników wodnych, są one poddane silnej eutrofizacji. Teren ten jest także pod coraz większym wpływem antropopresji. Jednak największym zagrożeniem dla ostoi może być planowana droga szybkiego ruchu Olsztyn-Ełk.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Kraina Wielkich Jezior Mazurskich - rezerwat leśny
• Rozlewisko Zawada - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• kumak nizinny - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• żółw błotny - gad
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie Al. Marsz. J. Piłsudskiego 7/9, 10-575 Olsztyn; tel. (089) 52 32 378; fax. (089) 52 32 405; e-mail: wkp@uw.olsztyn.pl; http://www.olsztyn.rdos.gov.pl Wojewódzkie Centrum Informacji Turystycznej ul. Staromiejska 1, 10-017 Olsztyn tel.: (089) 53 53 566, fax: (089) 53 53 566 Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Departament Turystyki; 10-562 Olsztyn, ul. Emilii Plater 1 tel.: (089) 52 19 450; fax.: (089) 53 53 566; e-mail: dt@warmia.mazury.pl Warmińsko-Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Staromiejska 1, Olsztyn, tel.: (089) 53 53 565, 53 53 567, fax.: (89) 53 53 566, e-mail: wcit@warmia.mazury.pl, strona internetowa: http://www.warmia-mazury-rot.pl

Jednostki administracyjne:

• Mrągowo (mrągowski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Mikołajki (mrągowski, woj. warmińsko-mazurskie)