Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Lasy Skarżyskie

Kod obszaru:

PLH260011

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

2383,5 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Charakterystyczne cechy ukształtowania terenu to wzgórza i pagórki poprzecinane dolinami strumieni; występują także rozległe powierzchnie terenu równinnego i falistego. Przeważają utwory geologiczne pochodzenia polodowcowego, zalegające na podłożu piaskowca dolnojurajskiego.

Obszar zdominowany przez lasy. Duże powierzchnie zajmuje wyżynny jodłowy bór mieszany Abietetum polonicum, uważany za zbiorowisko endemiczne Polski. Poza nim odpowiednie warunki znajduje tutaj zbiorowisko występujące głównie w Karpatach, a mianowicie żyzna buczyna karpacka, stanowiąc ostoję dla wielu gatunków górskich. Na terenie ostoi mają swe obszary źródliskowe rzeki: Oleśnica i Bernatka (dopływy Kamiennej). Występują ponadto liczne cieki wodne nie posiadające nazw, zbierające wody stale lub okresowo. We wschodniej części ostoi, w zagłębieniu terenu pomiędzy wydmami śródlądowymi wykształciło się torfowisko wysokie z klasy Oxycocco-Sphagnetea.

Centralną część zajmują torfowiska wysokie i przejściowe położone w obniżeniu terenu przyległego od południa do Wzgórz Szydłowieckich. W górnej, zachodniej części dolinki miejscami występuje pło mszysto-turzycowe. Dużą rolę w systemie ochrony tej ostoi odgrywają ekstensywnie użytkowane łąki powstałe po osuszeniu rozlewisk rzeki Oleśnicy na północ i północny zachód od Podosin (cześć Skarżyska Książęcego), śródleśne łąki w pobliżu rezerwatów cisowych w okolicach Majdowa, przyleśne i śródleśne łąki na północ i północny wschód od Ubyszowa oraz na północny wschód od Mroczkowa i Barwinka.

Lasy Skarżyskie to obszar głównie leśny, zabezpieczający naturalne lasy bukowo-jodłowe o charakterze puszczańskim, jako pozostałość po prastarej Puszczy Świętokrzyskiej. Na obrzeżach lasów występują bardzo dobrze zachowane zmiennowilgotne łąki trzęślicowe Molinion. Łąki te są doskonale wykształcone z całą plejadą gatunków charakterystycznych dla tego zbiorowiska, nie rzadko chronionymi i zagrożonymi, np.; Gladiolus imbricatus, Gentiana pneumonanthe, Epipactis palustris, czy gatunki z rodzaju Dactylorhiza. W ostoi stwierdzono występowanie kilku gatunków o znaczeniu europejskim: motyle - czerwończyk nieparek i przeplatka aurinia (wszystkie te gatunki związane są ze środowiskami wilgotnych łąk, mokradeł i torfowisk) oraz chrząszcz pachnica dębowa. Obszar ma istotne znaczenie dla ochrony przede wszystkim dla ochrony przeplatki aurinia i pachnicy dębowej.

Przeplatka aurinia została stwierdzona na wielu nowych stanowiskach w granicach ostoi i w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Najsilniejsze stanowisko zlokalizowane jest w okolicach Mroczkowa i Barwinka, gdzie zlokalizowano ponad 200 gniazd i stwierdzono występowanie setek okazów imago. Nieco mniej wartościowymi terenami jej występowania są ekstensywnie użytkowane łąki powstałe po osuszeniu rozlewisk rzeki Oleśnicy na północ i północny zachód od Podosin, śródleśne łąki w pobliżu rezerwatów cisowych w okolicach Majdowa, przyleśne i śródleśne łąkach na północ i północny wschód od Ubyszowa. Pachnica dębowa związana jest ze starodrzewem modrzewiowym w okolicach rezerwatu Ciechostowice. Jest to jedno z niewielu leśnych, nieantropogenicznych stanowisk pachnicy w województwie rokujących dobrze na przyszłość. Szczególną wartość posiada torfowisko przejściowe i wysokie położone na północ od Lipowego Pola. "Lasy Skarżyskie" to również miejsce występowania wielu gatunków wymienionych w "Polskiej czerwonej księdze zwierząt" oraz objętych ochroną gatunkową. Spośród motyli wymienianych w "Polskiej czerwonej księdze zwierząt" stwierdzono występowanie 5 gatunków: z rodziny Papilionidae - paź żeglarz (Vu),, z rodziny Lycaenidae - modraszek alkon (Vu), z rodziny Nymphalidae - dostojka akwilonaris (Vu).

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się w sąsiedztwie Skarżyska – Kamiennej oraz Szydłowca. W Skarżysku – Kamiennej krzyżują się dwie drogi krajowe 7 i 42. Dlatego dojazd do tych miejscowości jest dogodny zarówno transportem publicznym jak i własnym. W miejscowościach tych znajduje się różnorodna baza gastronomiczna i noclegowa. Na terenie gmin usytuowane są także liczne gospodarstwa agroturystyczne.

Skarżysko – Kamienna; Zabytki: Muzeum im. Orła Białego, pozostałość wielkiego pieca hutniczego z XVIII/XIX wieku, cmentarz żydowski XIX/XX wieku.

W Szydłowcu możemy przejść ścieżką „Szydłowiec – Miasto na Kamieniu”, która oprowadzi nas po najbardziej interesujących miejscach.

W gminie Bliżyn znajduje się drewniany kościół Św. Zofii z XIX wieku, ruiny stalowni z XIX wieku i neogotycki Pałac Platerów.

Zagrożenia:

  • Zmiany stosunków wodnych (prace melioracyjne, zła gospodarka urządzeniami znajdującymi się na rowach melioracyjnych)
  • Zmiana gospodarowania na łąkach ( odejście od wykaszania oraz wypasania – sukcesja)
  • Nielegalne wysypiska śmieci
  • Wypalanie łąk
  • Zła gospodarka leśna
  • Zagrożenia komunikacyjne wzdłuż ciągów dróg oraz kolei (także łącznie z infrastrukturą)
  • Usuwanie drzew próchnowiskowych lub drzew dojrzałych, w których proces obumierania się nie zaczął albo występują tylko pierwsze symptomy – pachnica dębowa

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Bagno śródleśne - rezerwat leśny
• Ciechostowice - rezerwat leśny
• Skarżysko - rezerwat leśny
• Majdów - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian czarny - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• błotniak stawowy - ptak
• jarząbek - ptak
• lelek - ptak
• gąsiorek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, WYDZIAŁ OCHRONY PRZYRODY I OBSZARÓW NATURA 2000 telefon: (41) 34 35 365
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie, http://warszawa.rdos.gov.pl/, tel. (22) 556 56 00

Jednostki administracyjne:

• Szydłowiec (szydłowiecki, woj. mazowieckie)
• Bliżyn (skarżyski, woj. świętokrzyskie)
• Skarżysko-Kamienna (skarżyski, woj. świętokrzyskie)